Deze week deel ik graag weer een stukje ecologische complexiteit, die eens temeer aantoont hoe fascinerend de natuur en hoe problematisch de menselijke omgang met die natuur is. Het ontrafelen van dit stukje detectivewerk is mede gebaseerd op het speurwerk van Jan Terwel, die ook de fotograaf is van de rhododendroncicade.
Hoewel het verhaal puur Heemsteeds is, komen er elementen uit de hele wereld bij elkaar. Laten we beginnen met wat we al een jaar of 10 half bewust hebben opgemerkt: In veel landgoederen in Heemstede (bv Groenendaal en het Sorghbsoch) zijn in een grijs verleden rhododendronvalleien ingericht. Rhododendrons komen oorspronkelijk uit de Himalaya en zijn hier geïntroduceerd omdat ze zo mooi bloeien en jaarrond groen blijven. Wat mij half onbewust al 10 jaar opviel, was dat die rhododendronstruiken hier juist bijna niet bloeiden. Van 30 struiken in het Sorghbosch die we nauwgezet kunnen volgen, kon ik dit jaar maar een stuk of 5-10 bloemen ontdekken terwijl je er een paar duizend zou verwachten. Eerst dachten we dat het kwam door slechte grond of te veel esdoorns erboven. Flinke bodemverbetering en het weghalen van de concurrerende soorten 4-5 jaar geleden heeft echter geen verandering gebracht. Dus dan blijf je als ecoloog naar andere mechanismen zoeken. Jan Terwel ontdekte recentelijk de prachtig gekleurde rhododendroncicade (foto). Cicades zijn net als wantsen insecten die plantensappen opzuigen met een steeksnuit. Spuugbeestjes zijn bv ook cicade(larven). Cicaden hebben verder springpoten waarmee ze als beestje van 5 mm tot een halve meter weg kunnen schieten bij gevaar. De rhododendroncicade is ook geen inheemse soort. Deze is rond 1970 uit Amerika naar Europa gekomen (met de mens). Deze cicade legt zijn eitjes in de bloemknop van rhododendrons. Dat zou de oorzaak kunnen zijn van het niet bloeien van rhododendrons. Maar de waarheid is nog complexer. Die larve doet nog niet zoveel schade aan de bloemen. Maar via het gangetje dat de larve maakt, kan een specifieke schimmel de knop binnendringen en die laat de hele bloem verschrompelen en verdrogen. En deze schimmel richt dus de meeste schade aan. Zo zitten de rhododendrons dus vol met verdroogde bloemknoppen en komen in dit detectiveverhaal dus elementen uit 3 continenten samen.
Meermond
Op Meermond gaan we gestaag door met de werkzaamheden. Binnenkort worden alle vlakke delen gemaaid door Landschap Noord-Holland met grote machines. Wij bereiden die klus voor door alle hout, stokken, lege flessen, kratten en ander ellende weg te halen zodat de machines daar niet in vastlopen. Wel met de hand werken wij de hellingen en de moerassen af waar die machines niet kunnen komen. Zo is na deze week het heksenpad dat overgroeid was weer toegankelijk geworden en met bramen op de helling zijn we nog wel de hele winter bezig.
Wie het ook leuk vindt om op avontuur de natuur in te gaan: elke vrijdag om 9 uur verzamelen we voor een kopje koffie in de gemeentekantine en werken we in Meermond.
Stichting MEERGroen
Franke van der Laan
06-48226490