In onze natuurmarketing spelen bloemenweides een belangrijke rol. Iedereen wordt blij van bloemen en niet minder belangrijk is dat bloemenweides ook een bijdrage leveren aan de sterk terugvallende biodiversiteit. Dat zagen we deze week weer eens toen we op onze 1,5 ha New Terra bloemenweide zaad aan het verzamelen waren. Dankzij het grote aantal soorten waardplanten en de vele bloemen die nectar en stuifmeel leveren, stikte het er van de vlinders. Het leek wel een alpenweide. Zo veel had ik er in jaren niet op 1 plek gezien. Vooral Icarus blauwtjes (500- 1000!), hooibeestjes maar ook distelvlinders, atalanta’s en koolwitjes. Inmiddels hebben we tegen de 30 ha bloemenweides in beheer van ca 10 verschillende types, maar die 30 ha is maar een druppel op een gloeiende plaat te midden van alle steriele bedrijventerrein, woonwijken met beton en asfalt en het landbouwareaal met pesticiden, waar de natuur het zwaar heeft. Er mag dus nog best meer areaal bij als pleister op een diepe wond. En we hebben de wind mee want onze zorgen over de imploderende biodiversiteit leeft niet alleen bij ons. In de aanleg van bloemenweides is de prijs van goed bloemenzaad een serieuze factor. Bloemenzaad is extreem fijn en kost tussen de 150 en wel 500 euro per kilo. En voor een hectare heb je 20 of 30 kilo nodig: dat kost dus tussen de 4.000 en 6.000 euro per ha als je het goed wil doen met biologisch inheems zaad. Uit Oost-Europa kun je heel goedkoop bulk volumes betrekken met veel niet inheemse en steriele soorten en soorten die dood gaan in winter (dat is goed voor de handel, maar niet voor de biodiversiteit). Om het areaal te vergroten zonder al te veel kosten te maken oogsten we daarom veel zaad uit onze eigen bloemenweides. Een extra voordeel daarbij is dat dat licht werk is en leuk om te doen voor veel vrijwilligers. Zo hebben we vorig jaar 80 kilo zaad weten te verzamelen waarmee we 6,5 ha extra areaal hebben kunnen creëren of opwaarderen. Maar handmatig zaaddozen afknippen gaat niet erg hard. Soms maar 1-2 ons zaad per persoon per dagdeel. Door de handmatige aanpak konden we maar een zeer klein deel van ons bestaande areaal oogsten. Als we zaad oogsten is dat nooit meer dan 5-10 % van de staande voorraad. En die voorraad kan gigantisch zijn: een klaproosplant die uit 1 zaadje groeit kan met gemak 50 tot 500 bloemen maken die elk 200-400 zaadjes produceren: tel uit je winst met 15.000 tot 150.000 zaadjes. De natuur is extreem productief. Er is genoeg om te oogsten, om ter plaatse te kiemen en als voedsel voor allerlei dieren zoals vogels, insecten en knaagdieren. Deze week hebben we de stap genomen om het handmatige werk iets te optimaliseren door gebruik te maken van elektrische bladzuigers. We zijn geen fan van bladblazen en blad opzuigen (dat kan net zo makkelijk met een bladhark), maar een bladzuiger kun je ook richten op rijpe zaaddozen of -hoofdjes waarvan de zaden bij de minste aanraking op de grond vallen. Van dat vallende zaad kunnen we dan weer 5-10 % opzuigen. In plaats van met 30 mensen 2.000 m2 handmatig te knippen kunnen we nu 5.000 m2 op deze manier bemonsteren door 1 persoon in een uur. Omdat wilde planten nooit allemaal gelijk afrijpen, ook niet binnen 1 plant en er genoeg zaad wegwaait en op de grond valt blijft er nog steeds genoeg over voor iedereen.
De ene soort leent zich beter voor deze oogstmethode dan de andere. Zo kun je van de ratelaar de zaadjes zien zitten en van boven uit hun envelopje zuigen. Klaprooszaad is extreem fijn en moet eerst van de bodem van zijn zaaddoosje omhoog geschud worden. Daarnaast is de standaard meegeleverde zak zo grof en van kieren voorzien dat de kleinste zaadjes er voor de helft weer uitvallen of wegwaaien. Daar moeten we nog iets op verzinnen. In 2 dagen hebben we bij diverse testen wel ruim 5 kg zaad verkregen, waarbij het anders maar 5 ons was geweest. Wordt vervolgd.
De rest van de week
Met de zomervakantie is de voedselproductie op zijn top (daar is de zomervakantie namelijk voor uitgeroepen: iedereen kreeg vrij om te zorgen dat er voor de rest van het jaar genoeg eten veilig was). De tomatenproductie ging deze week van 3 kilo naar 40, de courgettes van 3 kg naar 60, de bonen kwamen in productie net als de komkommers met resp. 15 en 40 kilo. Daar waren we de hele week druk mee: oogsten wieden, dieven en zorgen dat zo veel mogelijk productie goed terechtkomt. Die productie gaat eerst naar de eigen vrijwilligers dan naar 2 groentewinkels die we zelf runnen (foto New Terra)vervolgens naar 2 biologische groentemarkten (Amsterdam en Zeist) en dan naar een boerderijwinkel en een restaurant. Maar er is nog genoeg productie voor meer afnemers zeker in deze tijd van het jaar tot half oktober.
Op zaterdag vierden we op de Lincolnpark buurttuin met de uitbundige productie een internationaal feestje: De Nelson Mandela dag. Die draait om gemeenschapszin. Daar zijn we helemaal voor in. Een 30-tal mensen kwam langs om mee te genieten van de tuin en Zuid-Afrikaanse gerechten van eigen bodem.
Zo is het nooit saai en was het weer een leuke en productieve week.
Franke van der Laan
Stichting MEERGroen
MeerBomen.Nu
Klimaatburgemeester Haarlemmermeer 2021-2026