bovenfoto

Columns:

Sinds april 2006 is er elke week de natuurcolumn 'Ontdek de Flora en Fauna van de Haarlemmermeer' verschenen in de Hoofddorpse Courant.
Deze column heeft ten doel belangstelling voor de verrassende verscheidenheid van planten en dieren in onze leefomgeving te wekken.

 

Hieronder staat de column van deze week en daar onder kunnen alle tot dusver verschenen columns opgevraagd worden. U kunt deze selecteren en sorteren op categorie, onderwerp, het jaar en de tijd van het jaar. Combinaties zijn ook mogelijk. Ga naar de oudere columns

florafauna

Bamboe, 20 dec 2019

 bamboe

Bamboe is zo hard als hout, maar het behoort tot de grassen familie. Bamboe is van oorsprong niet inheems, maar dat zijn konijnen, damherten, halsbandparkieten en nog veel meer soorten die zich hier prima handhaven ook niet. Van de ca 1500 soorten bamboe die er bestaan zijn er ongeveer 300 die het goed doen in het Nederlandse klimaat. Deze week waren we weer boompjes aan het verzamelen voor de boomweggeefactie en toen viel het me op hoe mooi groen opstanden van bamboe in de winter bleven in het verder kale landschap. Olifantsgras wordt al commercieel geteeld om biomassa vast te leggen en allerlei producten van te maken. Maar bamboe legt nog veel meer biomassa vast en fijnstof vast en lijkt me minstens zo bruikbaar voor van alles en nog wat. Door de dichtheid van de begroeiing legt een bamboeopstand 4x zo veel CO2 vast en 35 % meer fijnstof dan een bos bestaande uit

bomen. De soort waar ik tegen aan liep was wel 4-5 m hoog en die gaan we bv gebruiken om insectenhotels mee te vullen. Niet alle soorten zijn daar geschikt voor: sommige zijn te zacht en krimpen daardoor en andere hebben veel zijscheuten of zijn te dun.

Bijzonder

Bamboe is een van de snelst groeiende plantensoorten ter wereld. In de tropen kan een scheut van grote soorten wel 1,5 m per dag groeien. Maar ook in Nederland kan dat 25 cm per dag zijn. Bamboe bloeit afhankelijk van de soort na 30-150 jaar. Bijzonder is dat dan alle exemplaren van die soort tegelijk bloeien en daarna afsterven. De grootste bamboesoorten kunnen meer dan 40 m hoog worden. Doordat bamboe bestaat uit holle kokers met schotten is het een licht materiaal, wat tegelijkertijd sterk en buigzaam is. Het kan als bouwmateriaal gebruikt worden, maar ook om kleding, papier en bio plastic van te maken.

Waar

Bamboe groeit van nature in alle wereld delen behalve Europa (en Antarctica). In Nederland en de Haarlemmermeer wordt het daarom vooral in tuinen en parken aan getroffen.





Meldingen van bijzondere dieren en planten kunt u doorgeven aan info@stichtingmeergroen.nl .

Persoonlijk kan Franke van der Laan u te woord staan op werkdagen tussen 9:00 en 12.30
en op woensdag tot 17:00 uur op Meijerslaan 17 in Heemstede.


Oudere columns:

 

SELECTIEMENU; selecteer op:

categorie
en/of
titel zoekterm

Zoek op titel, vul (een
gedeelte ervan) in:

en/of
maand
en/of
jaar
 
 

SORTEREN: klik op de kopjes in de titelbalk om de sortering te veranderen

 

Blz [ 11 ] Ga naar vorige<<… 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 …>> volgende

thumb

categorie: titel: datum: maand:

open/dicht

 gewoneesdoornbomenGewone Esdoorn13 mrt 2016maart

Gewone Esdoorn, 13 mrt 2016

 gewoneesdoorn

Op de woensdag voor 21 maart wordt in heel Nederland de Nationale Boomfeestdag gehouden. Bij veel scholen en in parken worden dan ceremonieel bomen geplant om de waarde van bomen te onderstrepen. De waarde van bomen wordt niet alleen door hun aantal bepaald, maar eerder door hun kroonvolume en ecologische relaties met andere soorten: een kroon van een gekapte boom van 10 x 10 x 10 meter, heeft dan een waarde van 1000, en dat wordt niet gecompenseerd door een boom met een kroon van 1 x 1 x 3 meter met een waarde van 3! (zoals maar al te vaak gebeurt). Ook veel burgers die hun tuin liever bestraten omdat dat ′makkelijker′ is, doen zichzelf, de flora en fauna en de samenleving tekort (omdat al die bestrate oppervlaktes grote problemen geven met opvang van regenwater). Daarom is De Heimanshof al 9 jaar geleden gestart met de boomweggeef-traditie: uit de tuin en de gebieden onder beheer van MEERgroen

verzamelen we boompjes die meerwaarde in tuinen en terreinen hebben. Dit jaar zijn er tussen 16 maart en 1 april 10.000 boompjes van 60 soorten te vergeven. De enige tegenprestatie die verlangd wordt voor het natuurvriendelijk inrichten van uw eigen terrein, is het lid worden of sponsoren van De Heimanshof.

Bijzonder

Een van de best uitzaaiende soorten in Nederland is de Gewone Esdoorn. De esdoorn is een soort die 35m hoog en 500 jaar oud kan worden en opvalt door z′n vlammende herfstkleuren. Esdoornbladeren zijn kenmerkend handvormig ingesneden met groffe punten (foto) en de zaden bestaan uit dubbel gevleugelde ′helikoptertjes′. Esdoorns kunnen last hebben van een schimmel die ronde zwarte vlekken op de bladeren geeft. De meeste van de weggeef-esdoorns komen uit het Groenendaalse bos, waar een paar moederbomen miljoenen zaailingen hebben geproduceerd, die niet in de smaak vallen van de Schotse Hooglanders die er grazen.

Waar

De Esdoorn komt oorspronkelijke uit Zuid-Europa, maar voelt zich al sinds de Middeleeuwen in onze regio op elke bodem thuis, zolang die niet te nat is.

 gewonefopzwampaddenstoelenGewone Fopzwam6 okt 2012oktober

Gewone Fopzwam, 6 okt 2012

 gewonefopzwam

Met alle regen van de afgelopen tijd zijn we volop in de paddenstoelentijd terecht gekomen. Graag attendeer ik u op de eindeloze variatie aan paddenstoelen die er buiten te vinden zijn. Deze week graag uw aandacht voor een vrij kleine soort, die soms massaal tussen het gras op voedselarme grond te vinden is. De hoeden waren ca 3-5 cm in doorsnede en de hoogte van de steel was 5-8 cm. Ik vond er een paar duizend (!) tussen de wilgen- en berkenopslag in de orchideeënkuil op het Groene Carré langs de N201 ten oosten van de Hoofdvaart. Het paddenstoeltje viel op door zijn grote aantallen, maar ook de opvallend prettig roze kleur van de hoed. Zijn curieuze naam is de Gewone Fopzwam. Er bestaan ook andere fopzwamsoorten, nl de prachtig violette Amethist zwam (of rode kool zwam), de gekroesde fopzwam, de geschubde fopzwam en zo zijn er nog wel een paar. Deze zwammen heten fopzwammen

omdat ze een i.t.t. andere soorten een zeer grote variatie in hun uiterlijk kunnen vertonen. Dat geldt zowel voor de kleur en voor de vorm. Onze fopzwammen hadden een roze-rode kleur en een diepe kuil in het midden van de hoed, maar er zijn ook bijna bruine soorten die een bolle hoed hebben.

Bijzonder

De misvatting dat de meeste paddenstoelen giftig zouden zijn is gunstig voor het voortbestaan van de zeldzamere soorten, maar klopt niet. Heel veel paddenstoelen zijn juist eetbaar, wat niet wil zeggen dat ze altijd zo lekker zijn als eekhoorntjesbrood. Ook in het geval van onze Fopzwam geldt dit. Met name het hoedje van deze soort is goed eetbaar. Door zijn kleine omvang geldt dat je er wel wat moet voor moet doen om er een maaltijd voor bij elkaar te zoeken. Maar ja: als er duizenden staan - Mij smaakten ze wel.

Waar

Fopzwammen zijn niet alleen lastig te determineren op hun uiterlijk. Ook hebben ze een onduidelijk voorkeursbiotoop. Ze komen voor in droge heide en bosbiotopen maar ook zoals in ons geval in een vrij drassige kuil. Zolang de grond maar niet te voedselrijk is.

 gewonependelzweefvlieginsectenGewone Pendelzweefvlieg27 mei 2018mei

Gewone Pendelzweefvlieg, 27 mei 2018

 gewonependelzweefvlieg

Insecten hebben het zwaar in onze stedelijke samenleving en zitten niet zitten in het ‘verdom’ hoekje van de vooroordelen. In 99.99% van de gevallen is dat onterecht en zijn ze alleen maar nuttig en fascinerend. Prachtige voorbeelden daarvan naast vlinders, libellen en de solitaire bijen en wespen, waar ik het al vaker over heb gehad, zijn de zweefvliegen. Vandaag vloog een mooie soort die veel in en om huizen voorkomt bij mij naar binnen: de gewone pendelzweefvlieg (foto): Het is erg algemene en heel makkelijk te herkennen vrij grote soort van 1.5 cm groot, door de zware horizontaal strepen op de rug van het borststuk. Om zich enigszins tegen vogels en andere belagers te beschermen, hebben ze kleurpatronen ontwikkeld die doen denken aan wespen en bijen. Alleen missen ze de kenmerkende wespentaille. Zweefvliegen heten

zo omdat ze het vermogen hebben stil in de lucht te hangen. Daarbij maken ze wel 150 vleugelslagen per seconde.

Bijzonder

Er zijn zweefvlieg soorten waarvan de larven bladluizen eten (die larven lijken op naaktslakken), er zijn soorten die afval eten op land, en heel veel soorten leven in onmogelijk smerig water waar ze letterlijk rommel (detritus) en bacteriën eten. Al deze larven doen dus zeer nuttig werk en de zowel jong als volwassen zijn ze nog onschuldig ook. Dus zweefvliegen verdienen het om beschermd te worden en dat doen we het beste door hen met veel plekken met wilde bloemen te voorzien. De larve van de Pendelzweefvlieg is zo’n smerig water opruimer. Die larven hebben een lange staart, waardoor ze adem kunnen krijgen in zuurstofloos water. De pendelzweefvlieg heet ook in het latijn zo en zijn Naam Helophilus pendulus betekend letterlijk dat het een zonminner is die in de lucht schommelend stil hangt.

Waar

Er zijn in Nederland ruim 300 soorten zweefvliegensoorten bekend, die op alle mogelijk plekken en in alle biotopen voorkomen. Ze zijn volstrekt onschuldig en leven als volwassen dieren alleen van nectar, vooral van schermbloemen.

 sslijkvlieginsectenGewone Slijkvlieg8 apr 2017april

Gewone Slijkvlieg, 8 apr 2017

 sslijkvlieg

Slijkvlieg

Van de insectensoorten di er in de Haarlemmermeer voorkomen is nog maar een heel klein deel in deze column behandeld. Er zijn namelijk tienduizenden soorten in honderden of misschien wel duizenden families. Vandaag probeer ik uw belangstelling te wekken voor een soort die redelijk makkelijk te herkennen is en soms massaal aanwezig is. Het is de slijkvlieg of elzenvlieg. De naam slijkvlieg komt van het feit dat zijn larven in het water op de bodem leven. Een ander naam is de elzenvlieg. Dat komt was om dat elzen langs wateren groeien en dat de volwassen insecten daar vaak op aangetroffen zullen worden. Deze soort is makkelijk te herkennen aan het feit dat hij 2 grote dakpansgewijs over zijn rug liggende vleugels heeft waar zeer duidelijk dikke aderen op liggen (foto). Volwassen elzenvliegen leven van nectar en worden meestal zittend op oevervegetatie

gevonden. Het zijn zwakke vliegers; bij verstoring vliegen ze op maar gaan een eindje verder weer zitten in plaats van weg te vliegen.

Bijzonder

De larve van de gewone slijk vlieg doet er ongeveer 2 jaar over om volwassen te worden. De larven leven onder water van kleine diertjes en lijken wel op een duizendpoot vanwege de vele, poot-achtige kieuwen aan het achterlijf. Het zijn goede zwemmers die tweemaal overwinteren voordat verpopping plaatsvindt. Dit gebeurt op het land. De familie van de slijkvliegen heet grootvleugeligen. Onze slijkvlieg heeft al grote vleugels, maar in de tropen komen soorten voor met ene spanwijdte van 15 cm.

Waar

Er bestaan 6 soorten slijkvliegen in Europa, waarvan er 3 in Nederland voorkomen. Ze zijn alleen microscopisch aan de vorm van hun geslachtsorganen te herkennen, maar gelukkig leven ze alle drie in heel andere milieus. Verreweg de meest algemene soort leeft in stilstaande sloten en vijvers. Een nogal zeldzame soort heeft zich gespecialiseerd in snelstromende schone beken en dan is er nog een soort die in en bij grote rivieren voor komt.

 gewonevliegendoderinsectenGewone vliegendoder28 aug 2011augustus

Gewone vliegendoder, 28 aug 2011

 gewonevliegendoder

De meeste mensen krijgen geen positieve gedachten bij wespen. Dat is te "danken" aan de gewone limonade wesp. Dat er duizenden andere wespensoorten in Nederland leven, waar we nooit last van hebben en die een fascinerende verscheidenheid van leefwijzen hebben is niet zo bekend. Wat (de meeste) wespensoorten van bijen onderscheid, is dat zij hun jongen groot brengen met levende prooien, terwijl bijen hun larven voeren met stuifmeel als eiwitbron. Verreweg de meeste wespensoorten zijn sluipwespen. Bijna voor elke soort insect bestaat er wel een gespecialiseerde sluipwespensoort. Daarmee vervullen ze een belangrijke rol in het handhaven van evenwicht in de natuur. Een andere groep wespen bestaat uit graafwespen. Zij ontlenen hun naam aan het feit dat ze gangen graven en deze vullen met 1 of meer prooien, waarbij zij hun eieren leggen. Graafwespen zijn vanwege dit

zware werk meestal nogal groot (2-4 cm). Ook bij deze groep bestaat er een specialisatie naar prooidieren, die in hun namen tot uitdrukking komt: vliegendoders, rupsendoders, spinnendoders, etc. De meeste graafwespen maken nesten in los zand in de zon. Afgelopen week ontdekten we een hele kolonie van graafwespen, die in een diep beschaduwd bos op De Heimanshof tientallen gangen had gegraven.

Bijzonder

De graafwespnesten waren van de gewone vliegendoder. Deze wespen maken holen die loodrecht 30- 40 cm de grond in gaan. Prooidieren zijn vliegen uit de dazen-, wapenvliegen- en snipvliegenfamilies. Afhankelijk van hun grootte, worden er tussen 5-10 vliegen in een nest gebracht. Elk vrouwtje graaft zo"n 10 holen. Om de vliegen te vangen, worden schermbloemigen en vooral berenklauw bloeiwijzen afgezocht, maar ook bij mest wordt er gejaagd. De gewone vliegendoder is een soort die tot diep in oktober actief blijft.

Waar

De gewone vliegendoder is een vrij algemene graafwespensoort. De soort heeft een voorkeur voor open, zandige tot lemige plekken en komt ook voor in stedelijke gebieden.

 wolzweverinsectenGewone Wolzwever28 apr 2018april

Gewone Wolzwever, 28 apr 2018

 wolzwever

Deze week kwam ik regel matig een insect tegen die als een kolibri stil kon staan in de lucht. Hij was bruin met een soort bontjasje net als hommels en hij had een zuigsnuit die bijna net zo lang was als de rest van z’n lichaam (foto). Het leek dus verdacht veel op een solitaire bij. Solitaire bijen bestaan naast sociale bijen zoals hommels en honingbijen, waarbij er maar 1 koningin is die de eieren legt. Bij solitaire bijen legt elk vrouwtje eieren. Vooral de solitaire bijen hebben het moeilijk in onze samenleving bij gebrek aan een bloemenvariatie, gebrek aan nestgelegenheid en door het menselijk spuitgedrag. Tot mijn eigen verbazing leerde nader onderzoek dat ook ik gefopt was door mimicry. Mimicry komt veel voor in de natuur. Zo doen onschuldige zweefvliegen zich bijna standaard voor als wespen of bijen in de hoop dat predatoren zoals vogels zich niet aan hun durven te wagen. Deze ‘bij’

bleek dat ook te doen en te horen bij de familie van de wolzwevers.

Bijzonder

Wolzwevers zijn een soort vliegen. Wereldwijd zijn er tot dusver 5500 soorten ontdekt, waarvan er een 20-tal in Nederland voorkomen. Wolzwevers hebben wel iets met bijen. Net als de muurrouwzwever die ik eerder behandeld heb (en die van metselbijen leeft) is de gewone wolzwever een jager op zandbijen. Zandbijen gebruiken geen holletjes in hout, maar graven holletjes in zand, waarin ze hun eieren leggen. De volwassen wolzwever leeft van nectar uit bloemen waar de nectar heel diep zit zoals hondsdraf en andere lipbloemigen. Vandaar de lange snuit. De larven van de wolzwever worden groot ten koste van die van de zandbij gastheer. Moeder wolzwever dropt haar eitjes in de nestgangen van zandbijen waar de larve zich tegoed doe aan voedselvoorraad die moeder zandbij heeft aangelegd en ze eten ook de larve op.

Waar

De wolzwever is te vinden in de buurt van zonnige zandhellingen, waar zandbijen voorkomen. Z’n verspreidingsgebied is het warmere deel van Europa en Azië en Noord-Afrika.

 giebel1vissenGiebel (1)27 nov 2013november

Giebel (1), 27 nov 2013

 giebel1

In de Heimanshof hebben we sinds juni een nieuw element aan de ecologische variatie in de tuin toegevoegd: onze onderwater-ontdekwereld.

Inmiddels leven in onze 12 aquaria zo’n 30 soorten vissen, kreeften, mossels, amfibieën en andere onderwater dieren en planten. Het is fascinerend om meer te leren over het gedrag en de leefcondities van de vele organismen die er onzichtbaar onder water naast ons leven.

Een van mijn vele onderwater ontdekkingen was de Giebel. Achter deze ietwat lachwekkende naam schuilt een brons- of goudkleurige vis, die niet inheems was, maar inmiddels zoals zoveel soorten wel ingeburgerd is (foto). Het is een Aziatische karpersoort waaruit in China, al zo’n 4000 jaar geleden, goudvissen zijn gekweekt.

De giebel is een grondelaar. Daardoor draagt hij bij aan vertroebeling

van het water, net als brasems en kapers. Het is een alleseter: naast dierlijk voedsel als dierlijk plankton, insectenlarven en kleine kreeftachtigen, eet de giebel ook algen en plantendelen. In de winter stopt de voedselopname. Veel Giebels zijn waarschijnlijk afstammelingen van uitgezette goudvissen die hun rode of oranje kleur verloren hebben. In de vrije natuur verdwijnen deze kleurvormen doordat ze te veel opvallen en als eerste ten prooi vallen aan rovers. Zo blijven er op termijn alleen wildkleurige exemplaren over.

Bijzonder

De giebel kan vanaf het tweede jaar geslachtsrijp zijn. Het aantal eieren kan oplopen tot circa 400.000 per vis per jaar. Daardoor is de giebel in staat voor grote aantallen nakomelingen te zorgen. Bij afwezigheid van regulerende roofvissen treedt binnen enkele jaren "vergiebeling" op. Naast de normale wijze van voortplanting, blijkt de giebel over een bijzondere strategie te beschikken: Paairijpe vrouwtjesgiebels dringen zich tussen de paaiende karpers en zetten hun eieren af. Daarbij bleek dat de zaadcellen van (kroes)karpers de eicellen van de giebel prikkelden om zich te gaan ontwikkelen. Volgende column meer (over 2 weken).

 giebel2goudvisvissenGiebel (2)9 dec 2013december

Giebel (2), 9 dec 2013

 giebel2goudvis

De Giebel is de wilde vorm van de goudvis (foto). Naast de normale wijze van voortplanting, blijkt de giebel over een bijzondere strategie te beschikken: Paairijpe vrouwtjes giebels dringen zich tussen de paaiende karpers en zetten hun eieren af. Daarbij bleek, dat de zaadcellen van (kroes)karpers, de eicellen van de giebel prikkelden om zich te gaan ontwikkelen. De zaadcellen dringen hiervoor de eicel binnen, maar er vindt geen versmelting plaats zoals in het normale voortplantingsproces. Er is daarom geen sprake van bevruchting. De eicellen bevatten daardoor uitsluitend vrouwelijke eigenschappen, met als gevolg dat er ook alleen maar vrouwelijke nakomelingen uit worden geboren. Deze zijn in uiterlijk en erfelijk opzicht precies gelijk aan de oudergiebel. Men noemt dit ook wel "klonen". Deze unieke wijze van voortplanting (gynogenese), heeft ertoe heeft bijgedragen dat de giebel zich in korte tijd over grote delen

van Azië en Europa heeft kunnen verspreiden.

Buiten de "hulp" van karper en kroeskarper, bleek de giebel zich ook succesvol te kunnen voortplanten met behulp van blankvoorn, zeelt, grote modderkruiper en zelfs regenboogforel.

Gynogese is dus een bijzondere vorm van maagdelijke voortplanting.

Extra bijzonder bij de Giebel is ook nog dat deze vis niet 2 sets chromosomen heeft in zijn celkern (dat heet diploid: zoals bijna alle hogere planten en dieren) maar drie: de soort is dus triploid.

Waar

De natuurlijke verspreiding van de Giebel is van West-Siberië tot Roemenië, Bulgarije, Griekenland en Turkije. De soort komt al sinds de zeventiende eeuw in Duitsland voor. Er is maar weinig bekend over de levenswijze van de giebel. In grote lijn komt deze waarschijnlijk overeen met de levenswijze van de kroeskarper. Water met een weelderige plantengroei en een zachte modderige bodem hebben de voorkeur van de giebel. De giebel is een sterke vis die goed tegen vervuild water kan. Het is vaak een van de laatste vissoorten die in vervuild water gevonden wordt.

 gierzwaluwvogelsGierzwaluw12 jun 2010juni

Gierzwaluw, 12 jun 2010

 gierzwaluw

De Gierzwaluw heet ook wel 100-dagen vogel omdat hij pas in mei verschijnt en al weer in juli vertrekt. Hij behoort ondanks zijn naam niet tot de echte zwaluwen zoals de boerenzwaluw, maar is sterker verwant aan de kolibrie. De gierzwaluw heeft in verhouding zeer lange sikkelvormige vleugels met een spanwijdte van ca 45 cm. De snavel is relatief klein en kan ver geopend worden, om beter insecten te kunnen vangen in de vlucht. Door huizen als rotskliffen te gaan beschouwen hebben gierzwaluwen lang geleden hun oorspronkelijk broedareaal aanzienlijk verruimd. Met hun gierende vluchten geven ze zomeravonden in (oude) stadswijken een speciale sfeer. Omdat hij voor zijn voedselvoorziening volledig afhankelijk is van het aéroplankton, is de gierzwaluw zeer gevoelig voor slecht weer. Het zijn uiterst nuttige vogels die tot 15.000 insecten per dag verorberen. Het voedsel voor de jongen bestaat

uit speekselballetjes met 300 tot 500 insecten. De jongen kunnen tot 20 balletjes per dag krijgen.

Bijzonder

De gierzwaluwen zijn zeer sterk op het leven in de lucht aangepast. In feite vliegen ze altijd. Alleen in het nest als jong, of om te broeden vliegen ze niet. Gierzwaluwen brengen ook de nacht in de lucht door op een gemiddelde hoogte van 1.500 m. In duikvlucht halen ze meer dan 200 km/uur. Als er bij koud weer onvoldoende insecten zijn, kunnen jonge gierzwaluwen in een soort winterslaap betere tijden afwachten. Ook volwassen exemplaren kunnen dat, maar verkiezen vaker om gebieden met beter weer op te zoeken. Voor onze Haarlemmermeerse vogels kan dat Parijs zijn! De stand van de gierzwaluw is de laatste decennia afgenomen, door sloop en renovatie van oude stadswijken, en door betere isolatie. Het aantal broedparen in Nederland wordt geschat op 50.000 - 85.000.

Waar

Gierzwaluwen zijn lange-afstandstrekkers die de winter doorbrengen het gebied tussen Mali en Zaire. Het broedgebied betreft geheel Europa ten zuiden van de poolcirkel, en grote delen van Azië en Midden-Oosten.

 ginkgobladbomenGinkgo17 dec 2011december

Ginkgo, 17 dec 2011

 ginkgoblad

Ginkgo of Tempelboom

Deze week weer aandacht voor bijzondere bomen in de Haarlemmermeer i.v.m. bomenroutes. Deze routes moeten deels te voet (per woonkern), deels op de fiets en deels met de auto te bezoeken zijn. Wij vragen u monumentale of andere bijzondere bomen, die voor zo\'n route in aanmerking komen, door te geven met hun bijzonderheden. Deze week de Ginkgo of Tempelboom als voorbeeld. De Ginkgo is een levend fossiel uit de tijd voor de dinosauriërs, zo\'n 270 miljoen jaar geleden. Ongeveer 7 miljoen jaar geleden verdween de Ginkgo uit N-Amerika en ongeveer 2.5 miljoen jaar geleden uit Europa. In 1691 werd de soort in China bij kloosters in de bergen herontdekt.

Bijzonder

De Ginkgo is een evolutionaire overgangsvorm tussen naaldbomen en loofbomen. Dat is te zien aan de bladeren die lijken

te bestaan uit netjes naast elkaar liggende naalden(foto). De kroonvorm van de Ginkgo is zeer onregelmatig. De Ginkgo kent zowel vrouwelijke als mannelijke exemplaren. Dat verschil is pas bij volwassen bomen na 20 jaar te zien. De boom wordt circa 40 m. hoog. Ginkgo vruchten zijn abrikoosvormig met een zilveren gloed. Wereldwijd zijn er minder vrouwelijke Ginkgobomen dan mannelijke. Dit komt omdat de mens selectief mannelijke bomen aanplant: rotte vruchten geven nl. butaanzuur af, wat ruikt als ranzige boter. De inhoud van de zaden wordt in China en Japan beschouwd als delicatesse. Zowel de vruchten als de bladeren worden voor vele medicinale toepassingen gebruikt. In Japan wordt de boom als een god vereerd. Het feit dat 4 bomen in Hiroshima de atoombom overleefden, heeft hier wellicht aan bijgedragen.

Waar

Lange tijd kwam de Ginkgo in grote delen van de wereld veel voor (Azië, Europa en Noord-Amerika). De oudste Ginkgo in de Haarlemmermeer staat op het kerkhof van de Hoofdvaartkerk en dateert uit de eerste jaren na de drooglegging. In de Bijbelse tuin achter de Katholieke Kerk aan de Kruisweg staan een groot mannelijk en vrouwelijk exemplaar van zo\'n 100 jaar oud, naast elkaar.

 ginkgoboom+bladbomenGinkgo20 mrt 2008maart

Ginkgo, 20 mrt 2008

 ginkgoboom+blad

In het kader van de Nationale boomfeestdag, waar in de Haarlemmermeer ook 9 scholen aan meedoen, aandacht voor een bijzondere boom. De Ginkgo of tempelboom is een levend fossiel, dat in zijn eentje een eigen orde vormt. In het Perm, zo’n 270 miljoen jaar geleden, bestonden er a1 8 soorten. Dat is nog voor het tijdperk van de dinosauriërs. Ook in de Limburgse steenkool zijn vaak afdrukken van Ginkgobladeren te vinden. De kroonvorm van de Ginkgo is bijzonder onregelmatig. Soms blijven de takken kort en soms groeien ze heel ver uit. De ginkgo kent zowel vrouwelijke als mannelijke exemplaren. Het verschil tussen beide geslachten is pas te zien wanneer de boom volwassen is. De boom wordt 40 meter hoog. In Nederland en België worden kleinere kweekvormen gebruikt.

Bijzonder

De Ginkgo is een evolutionaire overgangsvorm tussen naaldbomen en loofbomen. Dat is te zien aan de bladeren die lijken te bestaan

uit netjes naast elkaar liggende naalden.
De zaden zijn abrikoosvormig met een zilveren gloed (vandaar de naam Ginkgo: gin = zilver; kyo = abrikoos). Wereldwijd zijn er minder vrouwelijke Ginkgobomen dan mannelijke. Dit komt omdat de mens selectief mannelijke bomen aanplant: De zaadhuid van de zaden ruikt nl als ranzige boter na het op de grond vallen. De inhoud van de zaden wordt in China en Japan beschouwd als delicatesse, waaraan ook veel heilzame werkingen wordt toegeschreven. In Japan wordt de boom als een god vereerd. Het feit dat 4 bomen in Hiroshima de atoombom overleefden, heeft hier ook aan bijgedragen.

Waar

Ongeveer 7 miljoen jaar geleden verdween de Ginkgo uit Noord-Amerika en ongeveer 2.5 miljoen jaar geleden uit Europa. Wetenschappers dachten dat de boom was uitgestorven maar iemand herontdekte ze in 1691 in China. Daar werden ze door Boeddhistische monniken als heilige boom gekweekt. De oudste Ginkgo in de Haarlemmermeer staat op het kerkhof van de Hoofdvaartkerk en dateert uit de eerste jaren na de drooglegging. In de Bijbelse tuin achter de Katholieke Kerk aan de Kruisweg staan een groot mannelijk en vrouwelijk exemplaar van zo’n 100 jaar oud, naast elkaar. Ze staan ook in het bomenpad in het Haarlemmermeerse Bos en op het Aalburgplein in Floriande.

 glanshaverplantenGlanshaver22 jun 2013juni

Glanshaver, 22 jun 2013

 glanshaver

Vorige week was de langste dag en daarmee was het begin van de zomer een meteorologisch feit. Met alle koude weken van dit voorjaar is het ecologisch nog niet zo ver. Ook het voorjaar begon dit jaar niet op 21 maart maar pas rond 10 april. Dat was namelijk het moment dat de honderd duizenden Tjiftjafjes die in Zuid- Europa en Noord-Afrika overwinterd hadden, zich weer in elke tuin meldden. Voor mij is dat het echte begin van de lente (dat in veel jaren wel samenvalt met 21 maart) net zoals het rijp en geel worden van de glanshaver voor mij het echte begin van de zomer is.

Bijzonder

Glanshaver is een hoog tot zeer hoog gras dat van rijke klei en leembodems houdt. Wellicht is het leuk om eens op te letten als u over de N201 (rondweg Hoofddorp) rijdt van de A4 naar het ziekenhuis. De bermen van de A4 tot de brandweer zijn

van het ’rijke’ type. In die bermen domineren dicht op elkaar staande 1-1.5 m hoge grassen zoals glanshaver en kropaar, terwijl van de brandweer tot het ziekenhuis de grond arm en zandig is. Daar zijn de grassen maximaal een halve meter hoog en staan ver uit elkaar met daartussen fel groene vlinderbloemigen zoals rolklaver, die hun eigen ‘kunstmest’ aanmaken. In de komende weken voltooit glanshaver (vroeger heette deze soort Frans raaigras) zijn levenscyclus. Op dit moment bloeit de soort en binnen 2-3 weken wordt zaad gevormd en wordt deze soort geel. Met zijn 1-1.5 m steekt deze soort boven alle kruiden en andere gewassen uit en domineert als zij geel wordt het visuele beeld. Let u maar eens op. Jammer genoeg worden vele bermen massaal gemaaid, zodat u dit verschijnsel niet kunt waarnemen. maar er blijven altijd genoeg bermen over voor de oplettende waarnemer. En in De Heimanshof kunt u het altijd komen ervaren (hoewel we ook daar deze hoge grassen in veel biotopen met de hand verwijderen)

Waar

Glanshaver is een algemeen gras van rijke en matig voedselrijke bodems in heel Europa, Noord-Afrika en Noord-Amerika.