bovenfoto

Columns:

Sinds april 2006 is er elke week de natuurcolumn 'Ontdek de Flora en Fauna van de Haarlemmermeer' verschenen in de Hoofddorpse Courant.
Deze column heeft ten doel belangstelling voor de verrassende verscheidenheid van planten en dieren in onze leefomgeving te wekken.

 

Hieronder staat de column van deze week en daar onder kunnen alle tot dusver verschenen columns opgevraagd worden. U kunt deze selecteren en sorteren op categorie, onderwerp, het jaar en de tijd van het jaar. Combinaties zijn ook mogelijk. Ga naar de oudere columns

florafauna

Gewone Es, 10 okt 2020

 es

Es

De es is met de populier een van de karakteristieke bomen van deze polder. Overal langs wegen is hij aangeplant en ook zaait hij zich goed uit. De es heet in het latijn Fraxinus excelsior omdat hij als hij de kans krijgt heel hoog (wel 60m) kan worden. Maar een boom zijn gang laten gaan, is niet aan onze poldergenoten besteed. Ik ken er geen een, die ook maar in de buurt van deze hoogte komt. De meesten worden al lang daarvoor gekapt. Essen, net als esdoorns hebben nu zaden met vleugels eraan. De es maakt losse zaden met 1 vleugel, de esdoorn paren met 2 vleugels. Die worden lekker ver met de wind mee genomen.

Bijzonder

Er is vele bijzonders te vermelden over de es. Zo heeft deze boom de laatste 10 jaar te lijden van een nieuwe ziekte: De essentaksterfte. Dat is een nieuwe schimmel die bv in de Flevopolder halve bossen doet afsterven. Leuker

is dat de es heel mooi recht en sterk hout met grote trekkracht levert, waarmee gereedschapsstelen (hamer, spade en ook speren) werden en worden vervaardigd. Zo heeft elke houtsoort zijn eigen karakteristieken en toepassingsmogelijkheden. Ook leuk is dat een es de oudste boom van de polder is. Deze polder is in 1852 drooggelegd en de oudste essen die altijd in deze polder gestaan hebben, zijn minstens 330 jaar oud (van 1701).Ze staan rond de eendenkooi Stokman. Hoe het kan dat ze ouder zijn dan de polder is omdat (dijken van) de ringvaart niet in het water van het meer gebouwd konden worden. Er is dus overal een strook land en in dit geval een schiereiland in de polder meegenomen. En ze staan daar niet voor niets. Essen zijn net als wilgen nl heel goed te knotten. En als je ze om de 10 jaar knot heb je heel mooi haard hout of hout voor palen. Daarom werd er in het verleden al essenhakhout op dijkjes geplant die met hun wortels de dijken bij elkaar hielden .

Waar

Essen zijn oer Hollandse bomen. De gedijen goed in onze natte klei en veen. Ze staan vaak in moerassen of aan sloot kanten, maar ze zijn ook vaak langs wegen en in de bebouwde kom aangeplant.





Meldingen van bijzondere dieren en planten kunt u doorgeven aan info@stichtingmeergroen.nl .

Persoonlijk kan Franke van der Laan u te woord staan op werkdagen tussen 9:00 en 12.30
en op woensdag tot 17:00 uur op Meijerslaan 17 in Heemstede.


Oudere columns:

 

SELECTIEMENU; selecteer op:

categorie
en/of
titel zoekterm

Zoek op titel, vul (een
gedeelte ervan) in:

en/of
maand
en/of
jaar
 
 

SORTEREN: klik op de kopjes in de titelbalk om de sortering te veranderen

 

Blz [ 1 ] Ga naar 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 …>> volgende

thumb

categorie: titel: datum: maand:

open/dicht

 esbomenGewone Es10 okt 2020oktober

Gewone Es, 10 okt 2020

 es

Es

De es is met de populier een van de karakteristieke bomen van deze polder. Overal langs wegen is hij aangeplant en ook zaait hij zich goed uit. De es heet in het latijn Fraxinus excelsior omdat hij als hij de kans krijgt heel hoog (wel 60m) kan worden. Maar een boom zijn gang laten gaan, is niet aan onze poldergenoten besteed. Ik ken er geen een, die ook maar in de buurt van deze hoogte komt. De meesten worden al lang daarvoor gekapt. Essen, net als esdoorns hebben nu zaden met vleugels eraan. De es maakt losse zaden met 1 vleugel, de esdoorn paren met 2 vleugels. Die worden lekker ver met de wind mee genomen.

Bijzonder

Er is vele bijzonders te vermelden over de es. Zo heeft deze boom de laatste 10 jaar te lijden van een nieuwe ziekte: De essentaksterfte. Dat is een nieuwe schimmel die bv in de Flevopolder halve bossen doet afsterven. Leuker

is dat de es heel mooi recht en sterk hout met grote trekkracht levert, waarmee gereedschapsstelen (hamer, spade en ook speren) werden en worden vervaardigd. Zo heeft elke houtsoort zijn eigen karakteristieken en toepassingsmogelijkheden. Ook leuk is dat een es de oudste boom van de polder is. Deze polder is in 1852 drooggelegd en de oudste essen die altijd in deze polder gestaan hebben, zijn minstens 330 jaar oud (van 1701).Ze staan rond de eendenkooi Stokman. Hoe het kan dat ze ouder zijn dan de polder is omdat (dijken van) de ringvaart niet in het water van het meer gebouwd konden worden. Er is dus overal een strook land en in dit geval een schiereiland in de polder meegenomen. En ze staan daar niet voor niets. Essen zijn net als wilgen nl heel goed te knotten. En als je ze om de 10 jaar knot heb je heel mooi haard hout of hout voor palen. Daarom werd er in het verleden al essenhakhout op dijkjes geplant die met hun wortels de dijken bij elkaar hielden .

Waar

Essen zijn oer Hollandse bomen. De gedijen goed in onze natte klei en veen. Ze staan vaak in moerassen of aan sloot kanten, maar ze zijn ook vaak langs wegen en in de bebouwde kom aangeplant.

 bladluizendoder2insectenBladluizendoder26 sep 2020september

Bladluizendoder, 26 sep 2020

 bladluizendoder2

De natuur is eindeloos gevarieerd en inspirerend, maar moderne menselijke waarden als medelijden, compassie etc zijn meestal ver te zoeken. Het is eten of gegeten worden zonder aanzien van het individu.

Zo zijn we na weer een oververhit seizoen in de herfst beland en is het insecten seizoen bijna ten einde. Daarom nu nog een keer een nabrander van een soort met een bijzonder verhaal die mij eens weer door Janet uit Cruquius werd gestuurd. Namelijk de foto van een soort graafwesp die leeft van bladluizen: de bladluizendoder. Deze 10-11mm grote helemaal zwarte wesp komt o.a. voor op insectenhotels. Hij hoort bij de familie van de graafwespen. Grotere soorten van deze familie maken vaak nestgangen tot 30-40 cm diep waar we rupsen, spinnen, vliegen etc. in verzamelen waar ze hun eitje bijleggen. Deze soorten heten dan ook vaak rupsendoders, spinnendoders etc. Er zijn duizenden soorten wespen in Nederland.

Wat ze allemaal gemeenschappelijk hebben is dat ze i.t.t. bijen hun jongen niet vegetarisch groot brengen(op nectar en stuifmeel)maar op levende prooien. Daar mee vervullen ze als carnivoren een essentiële rol om het evenwicht in de natuur te bewaren, Maar dat gebeurt niet zachtzinnig.

Bijzonder

Deze familie van klein wespen graaft geen eigen gang maar gebruikt bestaande holletjes in hout en dus ook in insectenhotels: Deze soort leeft van bladluizen. Ze brengen er per broedcel wel 20-40 bij elkaar en sluiten dat af met een prop van 1-2cm zaagsel en ander rommel. Vrouwelijke exemplaren komen uit bevruchte eitjes en mannetjes uit onbevruchte eitjes. De vrouwelijke exemplaren worden het verst van de ingang op de veiligste plekken gelegd. Vrouwtjes moeten nl zorgen voor de voortplanting. En mannetjes lopen het meeste risico op predatie door spechten of roofinsecten.

Waar

Bladluizendoders zijn pas in 1989 voor het eerst in Nederland vastgesteld en dan vooral in het oosten van het land. Maar ze zijn dus ook al in onze polder verschenen. Blijkbaar warmte en bladluizen genoeg.

 bramenplantenBramen12 sep 2020september

Bramen, 12 sep 2020

 bramen

Laat ik het maar meteen zeggen: ik heb een haat-liefde verhouding met bramen. Op mijn tuin pluk ik elk jaar 80-120 kilo van de lekkerste bramen, maar in het beheer van alle MEERGroen terreinen is de braam een van de planten die het meeste werk geeft. Nu is haat ook niet helemaal het juiste woord. Eigenlijk heb ik voor planten als de braamstruik eerder respect. Respect voor de groeikracht, maar ook voor de uitgekiende vermenigvuldigingsstrategie die deze plant heeft uitgedokterd. Een bramenzaadje heeft 4-5 jaar of 4-5 nodig om volwassen te worden maar dat kan via vogels over grote afstanden. Indrukwekkend is de vegetatieve voortplanting als hij eenmaal gesetteld is. Dan maakt hij 6m lange takken die het liefst hoog in 4-5 richtingen uitgroeien (foto). In deze tijd van het jaar willen die scheuten perse met het einde van de tak naar de grond. Zodra ze de grond bereiken,

wortelen ze en produceren het jaar daarop een grote plant die ook weer 6 m in alle richtingen door kan. Zo kan 1 plant in 5 jaar tijd een braambos van 3 m hoog en 60m in diameter vormen! Aan de takken van dit jaar komen het jaar daarop bloemen en bramen. In het 3e jaar sterven ze af, terwijl de moederplant nieuwe scheuten er doorheen en overheen laat groeien. Een weinig bekend bramenfenomeen is dat hij bij afmaaien en zelfs uitgraven blijft terugkomen als er nog maar een klein stukje wortel in de grond zit. In 10 jaar uitgraven heb ik ze nog niet weg gekregen: respect dus

Bijzonder

In de Haarlemmermeerse klei doet de braam het goed. De braam is met de brandnetel bij uitstek de plant die gebaat is bij de overmaat aan stikstof waar zo veel over te doen is. Er zijn wel een paar honderd soorten en rassen. Naast de gewone braam komt de dauwbraam veel voor in de Haarlemmermeer

Waar

De braam is overal te vinden waar veel stikstof is. In voedselarme duinen is het geen plaag, maar door overmatig honden- en mensenplas rukt hij ook daar gestaag op.

 atalanta2vissenAtalanta29 aug 2020augustus

Atalanta, 29 aug 2020

 atalanta2

De Atalanta is aan het einde van de zomer een van de meest algemene dagvlinders. Dagvlinders zijn er in allerlei types. Je hebt standvlinders die permanent in de zelfde buurt blijven zoals de blauwtjes. Er zijn zwervers die over wat grotere afstanden migreren en er zijn trekvlinders, die van grote afstanden hier terecht komen. De atalanta hoort bij de trekvlinders. De exemplaren die hier in april /juni aankomen komen uit het Middellandse zee gebied en leggen hier hun eitjes voor een tweede generatie. Deze komen nu uit in grote getalen en er zijn er dit jaar extra veel door de warme periode die we net achter de rug hebben. De meeste van deze vlinders gaan nu op hun trek naar het zuiden beginnen. Zoals de atalanta doen ook de distelvlinder en de kolibrievlinder trekvlinders. De Distel vlinder is daarbij een invasie soort die af en toe in heel grote aantallen voorkomt

Bijzonder

Atalanta’s

worden aan getrokken door de bloemen die nu bloeien, waarvan vooral het Koninginnenkruid belangrijk is, maar ze zijn ook gek op rot fruit wat in deze tijd van het jaar ruim beschikbaar is. Op de foto zit een Atalanta naast een rotte peer, waar hij net van gegeten heeft net als een wesp. Vlinders zijn ook te onderscheiden op de soorten waardplanten, waar hun rupsen van eten. Vorige keer behandelden we de koolwitjes die van kolen en andere kruisbloemigen leven. De rups van de atalanta leeft van brandnetels. En niet alleen zij, ook de kleine en de grote vos, de dagpauwoog en de gehakkelde aurelia hebben de brandnetels als favoriete waardplant. Dus mensen, laat voor deze vlinders de brandnetels staan! De atalantarups maakt elke dag een coconnetje van een aantal brandnetel bladeren die hij bij elkaar spint. Daarin verblijft hij overdag en in de nacht eet hij verder om weer een nieuwe cocon te maken voor de volgende nacht.

Waar

De Atalanta is een algemene dagvlinder. Het is een trekvlinder die vooral overwintert in het Middellandse zee gebied en voor een klein deel in huizen en schuren in onze regio.

 groot_koolwitjevlindersGroot Koolwitje15 aug 2020augustus

Groot Koolwitje, 15 aug 2020

 groot_koolwitje

Groot Koolwitje

We hebben net de grootste hittegolf uit de recente geschiedenis achter de rug. Dat is een gouden tijd voor vlinders. Maar van warmte alleen kunnen ze niet leven. Er moeten ook waardplanten zijn, waar hun rupsen van kunnen eten en de volwassen vlinders hebben bloemen nodig waar ze nectar van kunnen betrekken. De waardplanten van koolwitjes zijn kruisbloemigen zoals kolen. In deze tijd van het jaar staan de kolen er prima bij. Maar als groenteteler worden we in deze periode van het jaar knap zenuwachtig van de vele witte vlinders zoals groot koolwitje ( foto boven), klein koolwitje of geaderde witje. En die dartelen niet voor niets om die kolen. Ze zijn druk bezig om eitjes te leggen. Als biologische teler zijn we mordicus tegen het gebruik van pesticiden en we gunnen ook de natuur zijn deel. Maar het moet niet te gek worden.

Als al onze kolen tot de nerf worden afgevreten, wordt een grens overschreden.

Bijzonder

Elke dag rapen we de rupsen weg. Soms zijn dat er wel 500 op een dag. Natuurliefhebbers als we zijn, pletten we die rupsen niet, maar we doen er een wetenschappelijk experiment mee: we plaatsen ze in een bak met vitrage erover en we blijven de rupsen voeren met verse bladeren. Die systematisch geplukte bladeren van wat mindere kwaliteit mogen ze helemaal kaal vreten. Na een week zijn de rupsen groot en dan doet zich een interessant verschijnsel voor: hoeveel rupsen ontwikkelen zich tot poppen en vlinders uit 500 rupsen? Meestal zijn het er maar 5 of 10, soms 20. De andere 490 rupsen knappen als ze flink groot zijn uit elkaar in een sliert van 30-50 gele bolletjes ( foto beneden)… Dat zijn de coconnetje van sluipwespen die hun eieren in de rups hebben gelegd. En die sluipwespjes eten de rups van binnen gewoon leeg terwijl die kool verorberd. En pas op het laatst zijn hart en hersens. Voor mij is dat het bewijs dat insecten geen gevoel hebben. Zo werkt natuurlijke bestrijding. Heel efficiënt en intrigerend.

Waar

Koolwitjes komen in heel Europa voor.

 hondskruid1bomenhondskruid25 jul 2020juli

hondskruid, 25 jul 2020

 hondskruid1

Hondskruid klinkt niet echt aantrekkelijk. Toch zit er achter deze naam een fascinerend verhaal. Hondskruid is nl een orchidee. En niet zo maar 1. Bij orchideeën denken veel mensen aan tropische orchideeën die je in de winkel kunt kopen. Maar ook in Nederland komen ca 70 soorten orchideeën voor. En daarbij denken de meest mensen dan aan Limburg, want op de kalk van Limburg komen zo’n 60 soorten voor. Wat meestal niet bekend is, is dat in onze ‘kale landbouwpolder’ die steeds meer met woningen en kantoren wordt gevuld misschien wel meer orchideeën voorkomen dan in Limburg. Nog pas 2 weken geleden heb ik een fietstocht langs een veld met ca 1 miljoen orchideeën gehouden. Tot op heden hebben we in de Haarlemmermeer 14 soorten gevonden. Dat komt omdat we een oude waddenbodem hebben, waar nog schelpen (kalk) inzit, de oude zandbanken zijn voedselarm en

beetje brakke kwel helpt ook. Van die 14 soorten is hondskruid een van de zeldzaamste.

Bijzonder

De eerste plant werd een jaar of 10-15 gelden ontdekt in Beukenhorst aan de kruisweg. Die werd geplukt. Een jaar of 8 gelden verscheen er 1 ook in Beukenhorst aan de Kagertocht, die na 2 jaar werd ook werd geplukt. Nu is er een heel veldje gevonden in het Groene Carre Zuid. De plek werd ontdekt en gefotografeerd door Ruud Luntz, Waarvoor dank.

Helaas is in 2017 aan de meeste orchideeën de status van beschermde soort ontnomen. Dat kwam project ontwikkelaars beter uit en onze overheid luistert ‘goed’ naar de samenleving.

Waar

Hondskruid houdt van zonnige plekken op zand-, leem- of kleibodem. Het komt voor rond de middellandse zee en in Europa tot Noord-Duitsland, Schotland, en Ierland. In Nederland is de plant zeer zeldzaam en komt voor in Zuid-Limburg, Zeeland, in de duinen bij Wijk aan Zee en Noordwijk aan Zee en in het westen van het land op opgespoten braakliggende industrieterreinen. Wellicht door de klimaatverandering is de soort aan een gestage opmars bezig. Dat is dus ook in onze polder te merken.

 hommelnestmot1insectenHommelnestmot4 jul 2020juli

Hommelnestmot, 4 jul 2020

 hommelnestmot1

Op de foto is de ravage te zien die de hommelnestmot of hommelmot aangericht heeft in het nest van een aardhommel (Foto Janet Bakker). Met als inzet een van de rupsen die deze spinsels gemaakt hebben. De hommelnestmot is een nachtvlinder van 2-4.5 cm. De rupsen eten de was van de raten en nemen vaak ook meteen stuifmeel, honing en rommel in het nest mee. Ze eten niet van de larven. De schade wordt extra groot omdat ze de neiging hebben tunnels dwars door het nest te vreten. Omdat er tot 100 eitjes gelegd worden per vrouwtje geeft dat het beeld op de foto. Van dat hommelnest komt niets meer terecht. Deze motten parasiteren de nesten van allerlei soorten hommels, maar ook wel bijen en wespenraten. Waarom ze niet door de werksters van deze kolonies worden doodgestoken en verwijderd heb ik nergens kunnen vinden. Ze zullen wel de geur van de kolonie aannemen op de een of ander manier. Ze parasiteren ook op de raten vroeg in

het voorjaar als de kolonie nog klein en zwak is. En als ze aangevallen worden houden ze zich dood. Wellicht speelt er een combinatie van al deze zaken. Er zijn ook andere soorten (de grote en de kleine) wasmotten die vooral van de raten van honingbijen leven. Nesten van de gewone wesp kunnen zo snel uitgebouwd worden, dat zowel de motten als de wespenkolonie aan hun trekken komen.

Bijzonder

De spinsels van de hommelnestmot zijn bijzonder sterk en dicht en ook dat helpt mogelijk mee als bescherming tegen aanvallen van werksters. Het paringsritueel van wasmotten is vrij uniek. Naast het produceren van feromonen (sexgeurstoffen) wat alle insecten doen, hebben de mannetjes ‘timbalen’ waarmee ze ultrasone ritmische geluiden produceren om de vrouwtjes te lokken, net als bij sprinkhanen en krekels. Maar geen enkele andere nachtvlinder doet dit. Dit geluid en de feromonen wordt ook gebruikt om ander mannetjes te weren.

Waar

De hommelnestmot is een Europese soort en vliegt van juni tot augustus. Met de mens is hij ook in Amerika en Azië terecht gekomen.

 grasmusvlindersGrasmus20 jun 2020juni

Grasmus, 20 jun 2020

 grasmus

De grasmus is een soort die niet erg bekend is. Hij komt niet veel in de bebouwde kom voor. Zijn voorkeur gaat uit naar gebieden met dicht laag struikgewas en kruiden met hier en daar een boom als uitkijkpost. En dat soort ’verwilderde’ stukken vind je niet veel meer in ons aangeharkte en in cultuur gebrachte land. In de duinen en op de heide tref je ze meer aan dan in het open polderlandschap van de Haarlemmermeer. Een voorkeur voor dit soort landschappen met dicht struikgewas deelt hij met een andere verwante grasmus soort: De braamsluiper, waarvan de naam al aangeeft dat hij het liefst in dichte braamstruwelen broedt. Toch komen beide soorten hier ook voor. Een jaar of 3 volg ik een paartje grasmus wat zijn territorium had uitgekozen in een bramenperceel naast restaurant Den Burgh. En het leuke is, dat ene paartje heeft zich in die 3 jaar uitgebreid van dat terrein naar Park 2020 en Beukenhorst. Het is goed denkbaar

dat de inmiddels 3 paartjes bestaan uit het ouderpaar en 2 paar jongen met maatjes. Dat is best bijzonder als je bedenkt dat het ouder paar inmiddels 4x de reis naar de Sahel ten zuiden van de Sahara heeft gemaakt en overleefd.

Bijzonder

Grasmussen mannetjes en vrouwtje lijk erg op elkaar, alleen hebben vrouwtjes vaker een bruine kop waar mannetjes vaker een grijze kop hebben. De mannetje zijn opgewonden standjes die van ‘s ochtend vroeg tot s ’avonds laat non-stop zingen. Letterlijk elke 30 seconden. Daarbij zetten ze hun kuifjes op en vliegen permanent in hun territorium heen en weer. De mannetjes moeten intussen een stuk of 4 nestjes maken, waar het vrouwtje er dan 1 van uitkiest.

Waar

De grasmus komt in ca 150,000 paar in Nederland voor. Het is een Europese soort die ten zuiden van de Sahara in de Sahel overwintert en elk jaar in april /mei terugkomt en in augustus/september weer vertrekt . Doordat de Sahara steeds groter en droger wordt ,wordt het voor de grasmus moeilijker om de overtocht te maken. Toch is de stand nog niet alarmerend klein.

 wegdistel2plantenWegdistel30 mei 2020mei

Wegdistel, 30 mei 2020

 wegdistel2

Distels hebben een slechte naam. En dat komt vooral door akker- en speerdistels, die ‘een zeer effectieve’ overlevingsstrategie hebben. Maar er zijn nog talloze andere distelsoorten, waarvan de ene nog unieker en zeldzamer is dan de andere. Wie kent bv de tengere distel van akkers, de aarddistel, de driedistel uit de duinen of de kale jonker uit het moeras. En wist u dat de artisjok en zijn noordelijke vorm, de kardoen ook distels zijn? Deze week wil ik nog een mooie en zeldzame distel tonen: de wegdistel. Deze wordt zo gewaardeerd om zijn grijsviltige bladeren en paarse bloemen op 2-3m hoog dat hij ook als tuinplant gekweekt wordt. Op verschillende plekken ben ik hem in de Haarlemmermeer tegen gekomen. Bv op Park 2020,maar verreweg de mooiste exemplaren staan in de groentetuin van restaurant Den Burgh (foto vorige week) en van juni tot eind augustus bloeien

ze (foto inzet)

Bijzonder

Zoals alle distels maakt de wegdistel veel nectar en stuifmeel en is zeer aantrekkelijk voor bijen, zweefvliegen, vlinders en andere insecten. Het is een 2-jarige soort, die in het eerste jaar een bladrozet maakt wat concurrentie wegdrukt om het 2e jaar naar 2-3 m hoogte te schieten om bloemen en zaad aandacht en ruimte te geven. De plant bevat inuline, een soort zetmeel maar dan bestaande uit fructose(druivensuiker) wat gewonnen en gegeten kan worden en uit de zaden kan distelolie gewonnen worden met medicinale werking. Er komen 2 soorten wegdistels voor: de echte’ die minder viltige bladeren heeft en de tuinwegdistel die witwiltig behaard is. De tuinwegdistel verwildert makkelijk uit tuinen. Het getoonde exemplaar op de foto is de ‘echte’. Beide soorten worden ongeveer evenveel aan getroffen. De echte meer in de duinen .

Waar

Wegdistels zijn warmteminnaars uit zuidelijke landen die aan de rand van hun verspreidingsgebied voorkomen en ze houden ook van stikstof-en kalkrijke ruigtes. Her en der worden ze ook in duinen en Limburg en langs de grote rivieren aan getroffen

 kleinezilvermeeuw1vogelsKleine Mantelmeeuw15 mei 2020mei

Kleine Mantelmeeuw, 15 mei 2020

 kleinezilvermeeuw1

Dagelijks kom ik langs de Geniedijk bij Graan voor Visch. Daar hebben voor een natuurliefhebber treurige zaken plaats gevonden met de kap van de monumentale zwarte populieren. Mijn dagelijkse treurige blik op die boomresten werd de afgelopen 3 maanden afgeleid door het feit dat zich daar een aantal paartjes meeuwen vestigden. En dan vraag je je elke dag af: wat doen ze daar zijn dit wintergasten, gaan ze er broeden, krijgen ze jongen? Het gaat om 2-3 paartjes kleine mantelmeeuwen. Die zijn niet eens zo algemeen en naar mijn smaak behoren ze tot de mooiste meeuwen die in Nederland voorkomen. De veel algemenere zilvermeeuw heeft lichtgrijze bovenvleugels en de kok- en stormmeeuw zijn veel kleiner. Deze meeuwen hebben donkergrijze bovenvleugels en gele poten. 3 maanden observatie maakte duidelijk dat ze er waren om te blijven en ook paargedrag (foto Annet Spijker) en het verzamelen van nestmateriaal geeft

aan dat ze daar inderdaad aan het broeden geslagen zijn.

Bijzonder

Kleine Mantelmeeuwen verblijven hier vooral in voorjaar en zomer. Zilvermeeuwen zijn er jaar rond en de Grote mantelmeeuw alleen in de winter. Bijzonder is dat het eerste broedgeval pas in1926 werd geconstateerd. En sinds die tijd en vooral vanaf 1980 maakte deze soort een stormachtige ontwikkeling door tot inmiddels wel 120.000 broedparen. Eenvijfde van de Europese populatie zit dan in Nederland. Vooral langs de kusten en de Waddenzee. De grootste kolonie van 30.000 paar zit op de Maasvlakte. De laatste jaren is er een trend om steeds meer ook in het binnenland te broeden en dan vooral op daken van gebouwen. Daar horen deze vogels ook bij. Dat doen ze o.a. om geen last van vossen te hebben. Ook de lepelaar is onder druk van vossen van de grond steeds meer in bomen (reigersnesten) gaan broeden. Het is verheugend dat er soorten zijn die toenemen.

Waar

Zomers broeden Kleine Mantelmeeuwen in onze contreien. Als de jongen vliegvlug zijn, trekken ze lang de kusten zuidwaarts tot Marokko.

 aardappelgal1insectenAardappelgal2 mei 2020mei

Aardappelgal, 2 mei 2020

 aardappelgal1

Aardappelgal

In mijn tuin staat een zomereik en die bleek deze week helemaal vol te zitten met rood-gele ballen: honderden in een boom van ca 5 m hoog(foto):allemaal aardappelgallen, waarvan sommige meer dan 4 cm groot waren en nog zacht en sponsig aanvoelden. Nog nooit heb ik er zoveel bij elkaar gezien. De verklaring vond ik bij naspeuren op internet. Het heeft namelijk nauwelijks gevroren en de veroorzaker van deze gallen zijn galwespen die daardoor in extra grote getalen de winter hebben overleefd. De eik is bekend om de grote aantallen soorten gallen die er op voorkomen: meer dan 40 soorten op hout (knikkergal), knoppen (ramshoorngal), eikels (knoppergal, blad (bv bloedgal) en zelfs op de wortels. In Nederland komen ca 1400 soortengalwespen voor: op bijna elke plantensoort zijn er wel soorten te vinden. Deze veel voorkomende, onzichtbare en dus absoluut niet lastige insecten (ook

wespen!) maken dat er meer dan 20.000 soorten insecten in Nederland voorkomen: heel leuk om er oog te voor te krijgen en je elke dag weer te laten inspireren over de veelvormigheid!

Bijzonder

Aardappelgalwespen hebben een ingewikkelde levenscyclus met een geslachtelijke en een ongeslachtelijke generatie. In de gallen zitten de larfjes van de geslachtelijke generatie. In elke gal zitten verschillende kamers. En daaruit komen mannetjes- en vrouwtjeswespen. Nadat de seksuele generatie de gallen heeft verlaten en bevruchting heeft plaatsgevonden, leggen de vrouwtjes op jonge wortels van de boom eitjes, waaruit de ongeslachtelijke generatie ontstaat. Deze larfjes veroorzaken daarbij tot circa 1 meter onder de grond op de wortels lichtbruine tot roodachtige, knobbelachtige galletjes ter grootte van een kleine knikker. Elke galletje bevat een larvekamer, waaruit in februari een ongevleugeld vrouwtjeswespje komt. Dit wespje klimt omhoog in de boom en prikt de boom aan waardoor de aardappelgallen ontstaan.

Waar

De aardappelgalwesp komt alleen op de zomereik voor en dus overal waar de zomereik groeit.

 SCHOLEKSTERvogelsScholeksters op het dak10 apr 2020april

Scholeksters op het dak, 10 apr 2020

 SCHOLEKSTER

Natuur kan zich op de meest verrassende manieren aanpassen. Een van onze projecten is de Voedseltuin op Park 2020, midden tussen de kantoren. Maar omdat er met wat bermen, onze bloemenweides en groentetuin net wat meer voedsel beschikbaar is, groeit de biodiversiteit elk jaar. In deze periode wordt ik regelmatig verrast door dakbroeders: zowel de zwarte roodstaart als de slechtvalk zien deze kantoren nl als kunstrotsen. Normaliter komen ze boven de boomgrens voor in bergen, maar ook hier. Er zijn nog meer soorten die goed gebruik weten te maken van deze kunstrotsen. Het meest talrijk zijn de kauwtjes, maar een nog niet vermelde heel luidruchtige vogel is de scholekster. Normaliter leven scholeksters langs de kust en vooral bij kwelders. Vanwege het grote risico voor hun jongen van steeds verder oprukkende vossen, kraaien en marters hebben steeds meer scholeksters

hun toevlucht gezocht op vlakke grind daken. En 1 paar zit al minstens 4-5 jaar op hetzelfde dak bij Park 2020. En dat willen ze graag weten ook. Het is na 5 jaar nog steeds maar een paartje dat half maart verschijnt, maar ze laten hun territorium zo duidelijk merken (door luid ‘tepiet, tepiet’ roepend rond te vliegen, dat zelfs veel kantoren mensen ze opgemerkt hebben

Bijzonder

De scholekster komt in meer dan 500.000 paar voor in Nederland, maar het aantal neemt steeds meer af, met name door de afname van voedsel op de wadden. Ze leven nl een van het jaar van kokkels. En die worden steeds meer door de mens weggevangen. Het is een opvallend zwart witte vogel met een beitelvormige snavel. Daarmee vangt hij emelten en wormen en op het wad hakt hij er de sluitspier van schelpen mee door. Door zijn luide baltsroep wordt de scholekster ook wel bonte piet genoemd, Hij is zeer trouw aan zijn territorium en kan meer dan 30 jaar oud worden.

Waar

De scholekster is overal in Nederland te vinden behalve in bos en overwintert hier ook.