bovenfoto

Columns:

Sinds april 2006 is er elke week de natuurcolumn 'Ontdek de Flora en Fauna van de Haarlemmermeer' verschenen in de Hoofddorpse Courant.
Deze column heeft ten doel belangstelling voor de verrassende verscheidenheid van planten en dieren in onze leefomgeving te wekken.

 

Hieronder staat de column van deze week en daar onder kunnen alle tot dusver verschenen columns opgevraagd worden. U kunt deze selecteren en sorteren op categorie, onderwerp, het jaar en de tijd van het jaar. Combinaties zijn ook mogelijk. Ga naar de oudere columns

florafauna

Buxusproblemen?, 20 jul 2018

 buxusproblemen

Dit jaar heb ik bij het lopen voor collectes wel 1000 huizen, dus ook voortuinen bezocht. In wel 400 van die tuinen stonden buxusstruikjes. Hetzij solitair of in al-of-niet tuin dominerende heggen. En van die 400 buxuscreaties waren er nog ongeveer 5 intact groen. Bij navraag bleek dat meestal te gaan om mensen die de bui van de buxusmot hadden zien aankomen en met (veel) gif gestrooid hadden. De buxusmot invasie die nu zo’n 2 jaar aan de gang is heeft dus aardig om zich heen gegrepen. Ik durf mijn steekproef nauwelijks om te rekenen naar de impact in de hele Haarlemmermeer, laat staan heel Nederland.

Bijzonder

In De Heimanshof hebben we ook buxusstruiken, vooral als heggetjes in de klooster-/kruidentuin. Ook daar kwam vorig jaar de buxusmot in en ik had me als beheerder al verzoend met de gedachte dat het ook bij ons afgelopen zou zijn dit jaar. Maar

wie schetst mijn verbazing dat week na week verstreek en dat ondanks het ideale (warme en droge) buxusmotweer de heggetjes geen schade kregen en de aangetaste stukken zich zelfs herstelden. (foto). Dat vraagt natuurlijk om een verklaring. Het enige wat ik kan bedenken is dat in het normale stedelijke milieu de biodiversiteit redelijk tot zeer beperkt is, zeker waar de meeste tuinen bestraat zijn (ook niet erg goed voor het opvangen van de te verwachten hoosbuien en hittestress van de klimaatverandering die er in hoog tempo aan zit te komen). Maar in De Heimanshof hebben we een maximale biodiversiteit, zowel veel vogels (in aantal en soorten) en enorm veel insecten: zowel insecten die planten eten, maar ook heel veel soorten die andere insecten lusten. Daarom denk ik dat in een milieu met veel biodiversiteit zoals in De Heimanshof het probleem zich zelf oplost of niet de vorm van de catastrofe aanneemt zoals in de rest van het stedelijk gebied.

Waar

?

Graag hoor ik van andere plekken waar het buxus probleem niet optreedt. Wie weet komt daar een structurele oplossing uit. Maar meer gevarieerd ecologisch groen overal, lijkt me sowieso een aanrader.





Meldingen van bijzondere dieren en planten kunt u doorgeven aan info@stichtingmeergroen.nl .

Persoonlijk kan Franke van der Laan u te woord staan op werkdagen tussen 9:00 en 12.30
en op woensdag tot 17:00 uur bij De Heimanshof, Wieger Bruinlaan 1-7 in Hoofddorp.


Oudere columns:

 

SELECTIEMENU; selecteer op:

categorie
en/of
titel zoekterm

Zoek op titel, vul (een
gedeelte ervan) in:

en/of
maand
en/of
jaar
 
 

SORTEREN: klik op de kopjes in de titelbalk om de sortering te veranderen

 

Blz [ 4 ] Ga naar vorige1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 …>> volgende

thumb

categorie: titel: datum: maand:

open/dicht

 bomenHollandse Iep29 jan 2012januari

Hollandse Iep, 29 jan 2012

 hollandse-iepcombi

Deze week één van de monumentale bomen die ik afgelopen week ontdekte bij het onderzoek naar leuke wandel- en fietsroutes langs bijzondere bomen overal in de polder. Talloze malen had ik de afgelopen weken een gevoel van ontzag en bewondering bij bomen die al 80, 100, 160, en zelfs 360 of 450 jaar de mens en het klimaat getrotseerd hebben in onze polder.

Bijzonder

De Hollandse iep van deze week heeft een aantal bijzonderheden. Zijn omtrek (op borsthoogte) was een formidabele 340 cm. Het feit dat de dikste en oudste iep in Nederland 440 cm meet en dat er maar 13 iepen in Nederland (bekend) zijn van meer dan 340 cm, zegt al veel. Deze iepen zijn afhankelijk van de vruchtbaarheid van de grond 100- 200 jaar oud en hebben allemaal de gevreesde iepeziekte overleefd. Deze iepeziekte heeft tot

3x toe (vanaf 1930) elke keer 90-95 % van alle iepen gedood. Deze oude bomen hebben waarschijnlijk een natuurlijke resistentie tegen deze ziekte en zijn om die reden wetenschappelijk en cultuurhistorisch zeer waardevol. Ook de locatie van deze boom is bijzonder. Bijna iedereen weet dat de Haarlemmermeer in 1852 is drooggemalen en dat er in het meer 2 eilandjes lagen: Vennip en Abbenes. Maar ook bij Lijnden lag een eilandje met het restant van het verzwolgen dorp Nieuwerkerk. Uit de verhalen van de bewoner van de boerderij Nieuwerkerk lijkt het erop dat het begraafplaatsje van Nieuwerkerk (op een terp?) de vraatzucht van de stormen heeft weerstaan tot de inpoldering. Of onze iep er toen al stond is niet bekend.

Waar

Een Hollandse iep is een kruising tussen de ruwe iep en de gladde iep, die ook in het wild voorkomt. Ze bloeien nu met rode bloesem (zie inzet foto) en maken massaal zaad bij het eerste blad in april. De Hollandse iep kan goed tegen wind en wordt vooral in de kustprovincies veel aangeplant. Amsterdam is de iepenhoofdstad van de wereld. De iep is een gewaardeerde stadsboom met hardhout dat zelden breekt en wortels die weinig schade aan leidingen ondergronds toebrengt.

 bomenTaxus22 jan 2012januari

Taxus, 22 jan 2012

 Taxus

Venijnboom

Deze week hervatten we de serie bijzondere bomen in de hoop dat u bijzonder bomen uit uw omgeving doorgeeft voor onze bomenroutes. Deze week de venijnboom die vaak beter bekend is onder zijn latijnse naam taxus. Het is een langzaam groeiende boom die 20 m hoog kan worden. Van de taxus bestaan mannelijke en vrouwelijke planten. Hij kan zeer oud worden. Er zijn exemplaren bekend van voor het begin van de jaartelling. De oudste taxus die ik heb aangetroffen in onze polder staat bij het gemaal Leegwater in Buitenkaag. Zijn leeftijd schat ik op 180 jaar, dus 20 jaar ouder dan de drooglegging. Elke kegel bevat één zaad, omringd door een zachte rode zaadmantel (zie foto). Deze is 6-9 maanden na bestuiving rijp en wordt gegeten door lijsters en andere vogels, die de harde zaden onbeschadigd via hun uitwerpselen verspreiden. De zaadmantels zijn eetbaar en zoet,

maar het zaad is gevaarlijk giftig. In tegenstelling tot vogels kan de menselijke maag de zaadlaag oplossen, zodat het gif in het lichaam vrijkomt. De rijping van de "besjes" wordt uitgespreid over 2 tot 3 maanden, om de kans op succesvolle zaadverspreiding te verhogen. De venijnboom is geschikt voor het gebruik in een heg omdat hij zich goed laat snoeien en omdat hij goed vertakt.

Bijzonder

Het hout van de venijnboom is sterk en buigzaam. Bij de Slag bij Azincourt (1415) gebruikten de Engelsen bogen van taxushout. Daardoor hadden hun pijlen een veel groter bereik. Het is een van de redenen waarom ze de slag tegen de Fransen wonnen. Zoals de naam als zegt, is de venijnboom giftig. Het komt vrij vaak voor dat vee of paarden van de venijnboom eten en dood gaan. De giftige bestanddelen van de venijnboom worden al heel lang gebruikt in medicijnen tegen kanker. In feite is taxus het meest gebruikte middel tegen kanker (merknaam taxol). Alle delen van de boom behalve de zaadmantels bevatten taxol.

Waar

De venijnboom is een inheemse conifeer. De venijnboom komt van nature voor in Europa, Noord-Afrika en Noord-Iran.

 bomenPlataan8 jan 2012januari

Plataan, 8 jan 2012

 Plataan_stam

I.v.m. routes van monumentale en bijzonder bomen, die we willen gaan maken deze week een 5e voorbeeldsoort in de hoop dat u massaal ook uw favoriete bomen daarvoor aanmeld. Er staan op veel plaatsen platanen in de Haarlemmermeer. Daarvan hebben er 15 een monumentaal karakter. De dikste is ruim 4 m in omtrek. Waar die staat, komt in de monumentale bomenroute te staan als de eigenaar toestemming geeft. De plataan is een tot 30 m hoge loofboom, die meteen te herkennen is aan de stam. De schors laat namelijk in grote plakken los, waardoor lichtgekleurde vlekken ontstaan(zie foto). Het woord plataan komt van het Griekse platys wat plat of breed betekent. Dat heeft te maken met de brede kroon van de boom. De bladeren van de plataan zijn stug en verteren niet makkelijk (inzet foto). Dat is wel eens een probleem in de herfst met bladeren ruimen. Een plataan kan door zijn sterke bladeren goed tegen de zon en tegen smog van industriegebieden. In zuidelijke landen is het daarom een veel gebruikte schaduwboom. Ook tegen snoeien is hij goed bestand. Platanen in straten

wordt daarom vaak gekandelaberd. D.w.z. de stam met overgebleven korte zijtakken lijkt op een kandelaar.

Bijzonder

Het hout van een plataan is vrij hard, niet duurzaam en dus niet geschikt voor buitenwerk. Het is licht van kleur en mooi gevlamd en wordt daarom gebruikt in de meubel- en wagenmakerij, voor het vervaardigen van kisten, piano’s en voor houtsnijwerk. Vanwege zijn zelfsmerend vermogen gebruikt men plataanhout voor bureauladen.

Waar

Er komen 2 soorten voor in de polder: de Oosterse plataan die inheems is in Zuid- Europa en een kruising tussen de Oosterse en de Westerse plataan (inheems in Amerika). Deze kruising wordt veel gebruikt omdat de Oosterse in zijn jonge jaren vorstgevoelig is. Een paar mooie exemplaren staan bij het Oude Raadhuis in Hoofddorp. Als laanboom staat de plataan o.a. in de Burg. Amersfoordtlaan in Badhoevedorp en in de Parklaan in Hoofddorp staan o.a gekandelaberde exemplaren.

 plataanblad

 bomenWilde citroen1 jan 2012januari

Wilde citroen, 1 jan 2012

 wildecitroen1

In de serie over bijzondere bomen in de Haarlemmermeer deze week de 4e soort. Dit i.v.m. routes van monumentale en bijzonder bomen, die we willen gaan maken. Deze routes moeten deels te voet (per woonkern), deels op de fiets en deels met de auto te bezoeken zijn. Deze week een wilde citroen uit mijn eigen tuin als inspirerend voorbeeld. Deze extreem gedoornde struik (met doorns tot wel 10 cm lang) kwam spontaan op in de schaduw op het noorden en begon een jaar of 4 geleden prachtige bloemen te krijgen in april/mei. Laat in de herfst werden dit onduidelijke gele vruchten. Jaarlijks nam de bloei en de vruchtzetting toe tot wel 200 stuks dit jaar. Onderzoek leidde naar citrussoorten, die mediterrane of tropische voorkeuren hebben en dus zeker geen winter van 15 graden vorst zouden kunne overleven.

Bijzonder

Toch zijn er citrussoorten, die winterhard zijn: De wilde citroen is een bladverliezende, langzaam groeiende kleine boom die 3 m hoog en breed worden kan worden en

tegen 20 graden vorst kan. Eerst verschijnen de witte, sterk naar sinasappel geurende bloemen. Daarna komen de drielobbige bladeren tevoorschijn. De stengels zijn kantig tot afgeplat en olijfkleurig groen. De gele vruchten lijken op kleine sinaasappels of mandarijnen. Zij bevatten veel pitten, hebben een dun vachtje op hun schil en zijn door hun gehalte aan bitterstoffen niet lekker. Maar zij zijn sierraden voor de tuin. De wilde citroen is zelfbestuivend, bloeit op tweejarige twijgen en wordt vaak gebruikt als onderstam om andere citrussoorten op te enten. In Korea zijn de vruchten bekend als middel tegen verstopping, eczeem en koorts. Sap en vruchtvlees kunnen voor jam gebruikt worden, de schil kan men kandijen.

Waar

De wilde citroen komt in het wild voor in de koude gebieden van Korea, Japan en China. De struik in mijn tuin is de enige van deze soort die ik in de Haarlemmermeer ken. Indien u ook bijzonder bomen kent die de moeite waard zijn in een route opgenomen te worden horen wij het graag.

 wildecitroenbloem

 bomenAmberboom25 dec 2011december

Amberboom, 25 dec 2011

 amberboom2

Deze week weer aandacht voor bijzondere bomen in de Haarlemmermeer i.v.m. de routes van monumentale en bijzonder bomen, die we willen gaan maken. Deze routes moeten deels te voet (per woonkern), deels op de fiets en deels met de auto te bezoeken zijn. Wij vragen u monumentale of andere bijzondere bomen, die voor zo"n route in aanmerking komen, door te geven met hun bijzonderheden. Deze week de amberboom als inspirerend voorbeeld. De naam amberboom komt van de gomhars (amber) die door insnijding uit de bast gewonnen wordt. De amberboom kan wel 45 m hoog worden, maar wordt in Nederland meestal niet hoger dan 10 tot 20 m. De jonge bast is roodbruin, later wordt deze grijsbruin en diep gegroefd.

Bijzonder

Bij oudere bomen worden op de takken en twijgen grote grillige kurklijsten gevormd (zie foto) . Het blad heeft bijzonder diepe rode, gele en oranje herfstkleuren(zie inzet in de foto). Zijn bladeren geven bij wrijven

een aangename zoete geur af. De amberboom wordt bij ons vooral geplant om zijn prachtige herfstkleuren. De amberhars die uit de boom gewonnen wordt, wordt door de parfumindustrie gebruikt. In de Verenigde Staten gebruikt men deze amberhars ook voor kauwgom (sweet gum) en voor het aromatiseren van snoep, dranken en tabak. In het verleden was de hars ook een bestanddeel van schoencrème. In de volksgeneeskunde is de hars een onderdeel van producten tegen verkoudheid en huidziektes. Het roodbruine hout wordt gebruikt voor fineer en meubels.

Waar

De amberboom is een loofboom die van oorsprong voorkomt in het oosten van Noord-Amerika. In Europa wordt de amberboom als sierboom aangeplant. Ook in de Haarlemmermeer staat deze boom af en toe in tuinen en in het openbaar groen. Een fraai exemplaar staat net buiten De Heimanshof aan de Wieger Bruinlaan op de hoek met de hockeyvelden. Ook in het bomenpad in het Haarlemmermeerse Bos is de boom aan te treffen.

 amberboomcombi

 bomenGinkgo17 dec 2011december

Ginkgo, 17 dec 2011

 ginkgoblad

Ginkgo of Tempelboom

Deze week weer aandacht voor bijzondere bomen in de Haarlemmermeer i.v.m. bomenroutes. Deze routes moeten deels te voet (per woonkern), deels op de fiets en deels met de auto te bezoeken zijn. Wij vragen u monumentale of andere bijzondere bomen, die voor zo\'n route in aanmerking komen, door te geven met hun bijzonderheden. Deze week de Ginkgo of Tempelboom als voorbeeld. De Ginkgo is een levend fossiel uit de tijd voor de dinosauriërs, zo\'n 270 miljoen jaar geleden. Ongeveer 7 miljoen jaar geleden verdween de Ginkgo uit N-Amerika en ongeveer 2.5 miljoen jaar geleden uit Europa. In 1691 werd de soort in China bij kloosters in de bergen herontdekt.

Bijzonder

De Ginkgo is een evolutionaire overgangsvorm tussen naaldbomen en loofbomen. Dat is te zien aan de bladeren die lijken

te bestaan uit netjes naast elkaar liggende naalden(foto). De kroonvorm van de Ginkgo is zeer onregelmatig. De Ginkgo kent zowel vrouwelijke als mannelijke exemplaren. Dat verschil is pas bij volwassen bomen na 20 jaar te zien. De boom wordt circa 40 m. hoog. Ginkgo vruchten zijn abrikoosvormig met een zilveren gloed. Wereldwijd zijn er minder vrouwelijke Ginkgobomen dan mannelijke. Dit komt omdat de mens selectief mannelijke bomen aanplant: rotte vruchten geven nl. butaanzuur af, wat ruikt als ranzige boter. De inhoud van de zaden wordt in China en Japan beschouwd als delicatesse. Zowel de vruchten als de bladeren worden voor vele medicinale toepassingen gebruikt. In Japan wordt de boom als een god vereerd. Het feit dat 4 bomen in Hiroshima de atoombom overleefden, heeft hier wellicht aan bijgedragen.

Waar

Lange tijd kwam de Ginkgo in grote delen van de wereld veel voor (Azië, Europa en Noord-Amerika). De oudste Ginkgo in de Haarlemmermeer staat op het kerkhof van de Hoofdvaartkerk en dateert uit de eerste jaren na de drooglegging. In de Bijbelse tuin achter de Katholieke Kerk aan de Kruisweg staan een groot mannelijk en vrouwelijk exemplaar van zo\'n 100 jaar oud, naast elkaar.

 bomenMammoetboom10 dec 2011december

Mammoetboom, 10 dec 2011

 mammoetbomgroenweelde

De meest karakteristieke boom van de Haarlemmermeer is de populier. In onze ca. 160 jaar oude polder staan ook interessantere bomen, zoals de ca. 500 op de monumentale bomenlijst van de gemeente. Maar er zijn nog meer bomen die ecologisch of cultuurhistorisch de moeite waard zijn. Daarom zijn we begonnen met een project om monumentale en andere bijzondere bomen "op de kaart te zetten". Deze routes moeten idealiter deels te voet (per woonkern), deels op de fiets en deels met de auto te bezoeken zijn. Graag vragen wij hierbij uw medewerking door monumentale of andere bijzondere bomen die voor een dergelijke route in aanmerking komen, door te geven, met hun bijzonderheden. Ter inspiratie behandelen we in de komende weken vast een aantal bijzonder bomen. Vandaag de mammoetboom. Mammoetbomen of sequoia\'s komen uit N- Amerika. Ze behoren tot de

grootste en oudste levende organismen op aarde. Er bestaan 2 soorten. De rode sequoia, die 150 m hoog kan worden en de mammoetboom die niet zo hoog maar wel enorm dik kan worden. De oudste exemplaren hebben een omvang van ruim 25 m, een hoogte van 83 m en een leeftijd van 3200 jaar. De Groene Weelde is een recreatiegebied dat voor de Floriade van 2002 is aangelegd. Het grootste deel ervan bestaat uit bosplantsoen van inheemse soorten. Op een aantal plekken staan groepjes mammoetbomen. Een aantal daarvan is goed aangeslagen. Laten we hopen dat ze de kans krijgen om een respectabele omvang te krijgen die bij deze soort hoort. De zeer dikke schors is zo zacht dat men ertegen kan stompen zonder zich te verwonden. Door zijn dikke schors en zijn hoogte is de boom beschermd tegen bosbranden.

Waar

De mammoetbomen groeien op de vochtige hellingen van de stille oceaan in Californie tot Canada, De oudste mammoetbomen in Europa zijn 150 jaar oud en hebben inmiddels een stamomvang van 8 m. In de Groene Weelde staan er een 30 tal waarvan de grootste een hoogte van 8 m heeft (foto) en één staat er in het bomenpad in het Haarlemmermeerse bos.

 bomenMeidoorn29 apr 2011april

Meidoorn, 29 apr 2011

 meidoorneenstijlig

Wie oog heeft, voor wat er in de natuur gebeurt, kan zich dagelijks verbazen en amuseren. Gisteren hoorde ik de eerste koekoek, werden er maar liefst 9 zingende nachtegalen gemeld uit de Groene Weelde (ipv 1 in 2009 en 3 in 2010), verdween de laatste bloem van de in april massaal bloeiende sleedoorn en verschenen de eerste bloeiende meidoorns om de stuifmeel- en nectar leveranties aan de insectenwereld gaande te houden. Vandaag aandacht voor de meidoorn, die de komende weken met zijn bloemenpracht tuinen en bosranden zal domineren. Van het geslacht meidoorn zijn de Eenstijlige en de Tweestijlige meidoorn inheems. De eenstijlige meidoorn kan 10m hoog worden en heeft paarse meeldraden(boven) en de tweestijlige 4.5 m en heeft rode meeldraadknoppen. De eenstijlige meidoorn is verreweg de algemeenste. Ze bloeien in mei/juni met sterk geurende bloemen.

Bijzonder

De meidoorn is door zijn doorns redelijk beschermd tegen de vraat van grote grazers en werd om zijn dichte

takkenstructuur veel als afscheiding gebruikt. De vruchten worden gegeten door vogels die daarmee zorgen voor de verspreiding van de zaden. In het najaar zijn het vooral spreeuwen en vinken, en ook trekvogels zoals kramsvogels en koperwieken. De doorns van de meidoorn zijn takdoorns. Dit zijn takken met een scherpe punt. De doorns van b.v bramen en rozen zijn "stekels" die uit een vervormde bladknop ontstaan. Meidoornhout is hard en fijn van structuur en wordt daarom gebruikt voor handvaten van gereedschappen. Meidoorns worden vaak aangetast door een bacterie die ook perenbomen ziek kan maken (perenvuur). Na een uitbraak van perenvuur in Zeeland in de vorige eeuw is een groot deel van het mooie heggenlandschap gekapt. Later bleek, dat dit ten onrechte was, omdat de bacterie niet van meidoorn naar peren overslaat.

Waar

Meidoorns komen van nature voor in Europa, Noord-Amerika, Azië en Noord-Afrika en vooral langs bosranden. Ze hebben een voorkeur voor een enigszins kalkrijke grond, die niet te arm is.

 meidoorncombo

 bomenZwarte Populier13 mrt 2011maart

Zwarte Populier, 13 mrt 2011

 zwartepopuliergeniedijk

21 maart is het begin van de lente en nationale boomfeestdag. Ook De Heimanshof doet weer volop mee met de boomweggeefdag. Duizenden bomen staan klaar vanaf 23 maart. Daarom een boom vandaag, en geen boom is Haarlemmermeerser dan de populier. De Geniedijk in Hoofddorp wordt gedomineerd door majestueuze populieren, die daar na de oorlog geplant zijn (zie foto). Dit zijn zwarte populieren: knoestige bomen met machtige brede takken. Zwarte populieren zijn sterk, mede omdat ze inheems zijn. Jammer genoeg voor hen beginnen hun takken al laag en is de groei breed. De mens heeft liever rechte, kale, nog sneller groeiende stammen, die makkelijker te verwerken zijn (tot klompen en papier). Daarom worden er nauwelijks meer zwarte populieren geplant, maar vooral kruisingen van de zwarte en de Amerikaanse populier: de Canadapopulier. Deze cultivars domineren alle nieuwe bomen op de dijk, en veel andere

aanplant van de laatste 50 jaar. Deze ´Canadezen´ zijn veel minder sterk en breken zelfs regelmatig doormidden. De zwarte populier kan meer dan 35 m hoog worden en 100-300 jaar, de Canadese populier 30 m en meestal niet ouder dan een jaar of 75.

Bijzonder

Populieren hebben aparte mannelijke en vrouwelijke bomen en bloeien in april. Mannelijke katjes hebben rode meeldraden. De vrouwelijke katjes blijven tot mei/juni hangen. Het zaad is omgeven door donzig pluis. Sommige bomen produceren zoveel pluis dat het lijkt of het sneeuwt. In Amerika heten populieren daarom ´cotton´ trees. Vanwege brandgevaar en allergie worden er vaak alleen mannelijke bomen aangeplant. Toen boeren in groepen op het land werkten, stonden er overal ´500-el´ bomen om onder te schaften. Een van de laatste 500-el bomen is een (zwarte? ) populier op het land tussen De Aalsmeerderweg en de A4 bij de oprit N201 naar de A4 richting Schiphol.

Waar

De zwarte populieren op de Geniedijk behoren tot een bedreigde inheemse soort. De Canadese populier is een gekweekte niet natuurlijke soort die overal aangeplant staat

 bomenBeuk10 dec 2010december

Beuk, 10 dec 2010

 beuk

De aanleiding voor deze column is, dat er afgelopen zaterdag op de natuurspeelplaats (in aanbouw) op De Heimanshof een monumentale beukenstam is geplaatst als (liggende) klauterboom. Deze beuk van 180 jaar oud was in de duinen geveld door een storm. De beuk is een inheemse boomsoort met hardhout en een gladde bast die misschien wel 20 jaar als klauterboom geschikt blijft. In de Haarlemmermeer op de klei staan bijna geen beuken. Op het zand in de duinen des te meer. Grote bomen in onze polder zijn meestal wilgen of populieren, die na rooien in 3- 5 jaar verteren. Deze zijn dus minder geschikt als speelbomen. Volwassen beuken zorgen in bossen voor een dicht bladerdek, waardoor ondergroei weinig kans krijgt. Met zijn grootte tot 40 meter is het een hoge boom. De boom leeft in symbiose met schimmels. De boom levert suikers en de schimmel levert mineralen daarvoor terug. Beukenbossen behoren

tot de mooiste bossen. De bestuiving vindt plaats door de wind. De beuk kan goed tegen schaduw en is een climax-soort, dwz dat ze het eindstadium van de ontwikkeling van een bos vormen.

Bijzonder

De vrucht van de beuk bestaat uit nootjes. Beukennootjes worden verspreid door dieren, die ze als wintervoorraad gebruiken. De beuk heeft een zeer gevoelige bast voor zonneschijn. Als er door b.v. storm of een andere reden een deel van de kroon afbreekt, kan dit leiden tot de dood van de boom, door teveel zon op de stam. De knoppen van de beuk zijn erg lang en bevatten de volledige bladeren, die rond half mei in een paar dagen uitrollen. Beukenhout is zeer buigzaam en gemakkelijk te draaien, waardoor het uitstekend geschikt is voor het maken van meubilair. Het heeft een fijne nerf en geen knoesten, aangezien de takken al jong afvallen.

Waar

Van nature staat een beuk op zware bodems met een goede drainage, maar aangeplant vind je hem ook elders. De oudste boom van het nieuwe land in onze polder is een beuk van nu 158 jaar oud bij boerderij de Eersteling met een stamdiameter van ruim 2 m.

 bomenEssengal4 dec 2010december

Essengal, 4 dec 2010

 essengalmetinzet

Het voorjaar en de zomer hebben de naam de perioden te zijn dat je insecten kunt waarnemen. Maar ook in de rest van het jaar, zelfs in de winter kun je overal insecten aantreffen. Maar dan moet je wel weten waar je naar moet kijken. Een interessante manier om nu insecten te vinden, is via gallen: Als wij gestoken worden door een insect, bv. een mug, ontstaat er een bultje. Ooit miljoenen jaren geleden heeft eens een insect, waarschijnlijk een soort wesp, ontdekt dat zijn steek bij een plant ook aanleiding gaf tot een bultje, dat aan de buitenkant hard en aan de binnenkant zacht (en voor een larve) smakelijk was. Dat was dus een perfecte plek om kroost veilig groot te brengen. Zeker toen die larve ook die stof ging produceren en de bult (gal) steeds bleef groeien. Om die reden was dat insect zeer succesvol en ontwikkelden zich snel veel andere soorten. Van deze insectengroep zijn er in Nederland nu

wel 1400 soorten te vinden. Niet alleen (gal)wespen veroorzaken gallen. Ook vele muggen, vlinders en vliegen hebben deze truc ontdekt. Bijna op alle plantensoorten zijn er één of meer soorten gallen te vinden. Vooral de eik heeft er veel, wel 40. Nu de bladeren vallen, is er een leuke soort op essenbomen te vinden. Essen zijn de bomen die als zaden enkelvoudige vleugeltjes(´helicoptertjes´) vormen. Esdoorns maken dubbel gevleugelde zaden.

Bijzonder

De essengal, die bij het bladloos worden van de essen zichtbaar wordt, heeft geen Nederlandse naam. In het Duits wordt hij ´klunkern´ genoemd. Hij is nu bruin en is als groene bloemkoolachtig woekering ontstaan uit de bloemen. Deze ´klunkern´ kunnen de hele winter nog als bruine klonterige massa´s aan de boom zitten: Soms zit de hele boom er vol mee. Binnenin leven de larfjes van Aceria fraxinivora (zie foto)

Waar

Gallen kunnen overal in alle seizoenen en op bijna alle plantensoorten gevonden worden. Oog krijgen voor de verbazingwekkende verscheidenheid van gallen geeft een nieuwe dimensie aan het buiten in de natuur lopen.

 bomenZomereik7 nov 2010november

Zomereik, 7 nov 2010

 zomereik2

De Heimanshof deed 6 november de 6e keer mee aan de nationale natuurwerkdag. Dit jaar werd een eikenbos in de Groene Weelde ´ecologisch gepimpt´. Het betreffende eikenbos was op rijen van 1 m aangeplant en bestond uit 9000 bomen van 5- 15 cm dik, die elkaar stonden te verdringen. Een dergelijk bos is net als een gazon een soort ecologische woestijn van maar 1 soort. Met recreatieschap Spaarnwoude was afgesproken dat dit bos gedund en ecologisch en recreatief interessanter gemaakt kon worden. De eerste stap daarbij was dunnen in de vorm van nieuwe paden, open plekken en het maken van ruimte waar andere soorten zich al spontaan hadden gevestigd. Rond de boomplantdag in 2011 zullen er andere soorten aangeplant worden. Opvallend bij het zagen aan de duizenden boompjes was dat in de zaagsnede het hout blauwpaars kleurde (zie foto). Dit komt door een reactie van tannine met het ijzer van de zaag. Eiken

zijn zeer rijk aan tannine dat ook voor leerlooien wordt gebruikt. De inlandse of zomereik wordt eeuwen oud en levert hardhout. Dit hout is hard, taai, zeer duurzaam en goed te bewerken. Het is te gebruiken in woningen, voor spoorbielzen, palen en masten, in de scheepsbouw, voor meubels, etc.

Bijzonder

Eiken worden vooral door Vlaamse gaaien verspreid. Ze kunnen wel 9 eikels in hun bek meenemen als ze hun wintervoorraad aanleggen. De door tannine voor mensen ongenietbare eikels (´mast´) zijn zeer voedzaam en bevatten tot 38 % vet. In de Middeleeuwen werden varkens in de herfst de bossen ingedreven en ´vetgemast´. In die tijd ontstond ook het gezegde ´op eiken groeit het beste spek´. De eik mocht daarom niet zomaar gekapt worden en werd steeds belangrijker in de bossen. Omdat de zomereik meer eikels produceert dan de wintereik, werd deze veel meer aangeplant. Door de tannine verteren eikenbladen ook langzaam, wat een positieve invloed heeft op de strooisellaag in het bos.

Waar

De zomereik is een algemene Europese boomsoort, die wel 25 m hoog en 40 m breed kan worden.