bovenfoto

Columns:

Sinds april 2006 is er elke week de natuurcolumn 'Ontdek de Flora en Fauna van de Haarlemmermeer' verschenen in de Hoofddorpse Courant.
Deze column heeft ten doel belangstelling voor de verrassende verscheidenheid van planten en dieren in onze leefomgeving te wekken.

 

Hieronder staat de column van deze week en daar onder kunnen alle tot dusver verschenen columns opgevraagd worden. U kunt deze selecteren en sorteren op categorie, onderwerp, het jaar en de tijd van het jaar. Combinaties zijn ook mogelijk. Ga naar de oudere columns

florafauna

Muizendoorn, 9 dec 2017

 muizendoorn

Ik hamer er maar weer eens op. Veel mensen denken dat het in december buiten koud en guur is en dat er niets meer bloeit en weinig interessants te zien is. Niets is minder waar als je maar weet waar je moet kijken. Het muizendoornstruikje is er een mooi voorbeeld van. Het is een bescheiden struikje tot max 1 m hoog dat in diepe schaduw kan groeien. En het bloeit nu massaal. En wel op een bijzondere manier. Maar liefst elk ‘blaadje ‘ draagt een bloem. Blaadje staat tussen aanhalingstekens want officieel is het geen blad, maar een ‘cladode’. Dat zijn platte takscheuten, waar de hele struik uit bestaat, en die allemaal eindigen op een scherpe punt. Het struikje is altijd groen. En niet alleen dat, de bloemen van vorig jaar dragen nu prachtige 1 cm grote knalrode bessen( foto). Deze bloempjes zijn alleen minuscuul en zitten op

de nerf van elke cladode.

Bijzonder

Muizendoorn zou wel eens een goede vervanger kunnen zijn voor de zeer populaire buxusstruik, die sinds vorig jaar massaal te lijden heeft van een combinatie van de oprukkende mediterrane buxusmot en een schimmel. En persoonlijk vind ik de muizendoorstruik nog mooier ook en hij is zeer onderhoudsvriendelijk. Daarnaast is de muizendoorn ook nog medicinaal toepasbaar. Vooral de wortelstokken die ook eetbaar zijn als asperges. De meest genoemde toepassingen betreffen bloedvat gerelateerde zaken zoals spataderen, oedemen, slecht genezende wonden, aderontstekingen, aambeiklachten en winterhanden. Een andere naam van muizendoorn is slagersbezem. De stugge stekelige takken werden namelijk veel in bezems gebruikt. En slagers maakten daar veel gebruik van omdat de geur muizen en ander knaagdieren bij drogende hammen en vlees weghielden.

Waar

Muizendoorn is een plant die overal voorkomt in Europa, Azië en Noord Afrika. Het is een plant van diep beschaduwde bossen op allerlei gronden, maar als tuinplant is deze soort op vele plekken ingevoerd en ingeburgerd. Natuurlijk hebben we mooie exemplaren in de Heimanshof staan.





Meldingen van bijzondere dieren en planten kunt u doorgeven aan info@stichtingmeergroen.nl .

Persoonlijk kan Franke van der Laan u te woord staan op werkdagen tussen 9:00 en 12.30
en op woensdag tot 17:00 uur bij De Heimanshof, Wieger Bruinlaan 1-7 in Hoofddorp.


Oudere columns:

 

SELECTIEMENU; selecteer op:

categorie
en/of
titel zoekterm

Zoek op titel, vul (een
gedeelte ervan) in:

en/of
maand
en/of
jaar
 
 

SORTEREN: klik op de kopjes in de titelbalk om de sortering te veranderen

 

Blz [ 1 ] Ga naar 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 …>> volgende

thumb

categorie: titel: datum: maand:

open/dicht

 paddenstoelen(Grote) Viltinktzwam (1)18 dec 2012december

(Grote) Viltinktzwam (1), 18 dec 2012

 viltinktzwam1

Op de schors van een aantal dode wilgentakken in De Heimanshof namen we in de loop van de herfst plukken, van wat het meest leek op een bruin soort mos, waar. Iets dergelijks prikkelt altijd onze nieuwsgierigheid, want deze oranjebruine vitale kleur kenden we van geen enkele mossensoort. De enige bruine mossen die in de literatuur beschreven worden, zijn verdroogde mossen en deze soort zag er blakend gezond uit. Daarmee werd het verschijnsel alleen maar interessanter.

Een zoektocht onder mossendeskundigen leverde de tip op over een paddenstoel. Wat wij als paddenstoel kennen, is het vruchtlichaam van de eigenlijke organisme, dat bestaat uit een zwamvlok, het zogenaamde mycelium. Deze draadvormige schimmelnetwerken bevinden zich meestal in hout of in de grond, waar

zij leven van het verteren van organisch materiaal . Er zijn mycelia in alle soorten en maten. Hele grote exemplaren kun je soms herkennen in de vorm van heksenkringen. Binnen de heksenkring is het voedsel verteerd en aan de rand van het organisme (en vaak waar er contact gemaakt wordt met andere ´schimmelindividuen´) worden de paddenstoelen gevormd. Er zijn heksenkringen van tientallen, honderden meters en zelfs kilometers doorsnede bekend.

Bijzonder

Zwamdraden zijn zeer gevoelig voor uitdrogen en daarom tref je ze zelden aan in de open lucht. Maar in sommige gevallen is dat wel een noodzaak. En dat is speciaal het geval als het eten opraakt of wanneer het mycelium het op een andere manier benauwd krijgt. Dan wordt er een zogenaamd luchtmycelium of Ozonium gevormd (zie op de foto het ozonium van de grote viltinktzwam). Er bestaan een drietal soorten inktzwammen die dit oranjebruine luchtmycelium vormen. De meest waarschijnlijke soort is de Grote viltinktzwam. Deze is het meest algemeen, maar pas als er paddenstoelen gevormd worden kan de soort definitief bepaald worden. Volgende week meer.

 paddenstoelen(Grote) Viltinkzwam (2)25 dec 2012december

(Grote) Viltinkzwam (2), 25 dec 2012

 Grote_viltinktzwam3

Vervolg van de column van vorige week. Er zijn honderden soorten inktzwammen wereldwijd. Ze ontlenen hun naam aan het feit dat een ‘rijpe’ inktzwam vervloeid tot een soort zwarte inkt. In deze vloeibare kleverige inkt zitten de sporen, die aan poten van insecten (vooral vliegen) blijven kleven en zo verspreid worden. De grote viltinktzwam is niet zo groot met een hoed van 2-4 cm en een steel van 3-8 cm. (zie foto)Veel kleiner dan de algemene grijze en geschubde inktzwammen, die vaak op voedsel rijke gazons of composthopen staan. Vooral de geschubde inktzwam is een delicatesse. De Grijze inktzwam is ook eetbaar, maar alleen als je er minstens 24 uur ervoor en erna geen alcohol nuttigt. In dat geval produceert hij nl gifstoffen in je bloed. Of de Grote viltinkzwam eetbaar is, is mij niet bekend. I.t.t. de gewone zwamdraden droogt

het luchtmycelium niet zo makkelijk uit en heeft het een functie om te ontsnappen uit een plek waar het eten op is. Dat kan op 2 manieren: 1: door over een plek heen te groeien waar geen verteerbaar organisch materiaal voorkomt naar een plek waar de schimmel wel weer kan gedijen 2: door met kleine plukjes af te breken en heel ergens anders heen te waaien. Luchtmycelium komt ook bij schimmelsoorten voor, maar niet als dit oranjebruine ‘vilt’: Schimmels en bacteriën zijn voortdurend met elkaar in concurrentie. Waar deze organismen elkaar in de grond of in een petri schaal in laboratoria tegen komen en ´elkaar niet uit kunnen staan´ gaan de zwamdraden of dood of vormen onder stressvolle condities ook vaak luchtmycelium. Daarbij wordt er tegelijkertijd een soort chemische oorlog uitgevochten. Een deel van de chemische batterij aan stoffen bestaat uit antibiotica. Zo geven luchtmycelia aan onderzoekers aan waar interessante stoffen gevonden kunnen worden.

Waar

Viltinkzwammen komen voor op dode takken, stronken en stammen van loofbomen (populier, els, esdoorn) op voedselrijke bodem.

 vogelsAalscholver10 feb 2008februari

Aalscholver, 10 feb 2008

 aalscholver

Jaarlijks komen er meer aalscholvers naar de Haarlemmermeer. Hun naam is misleidend, want paling vormt maar een zeer klein deel van zijn menu, dat vooral uit brasem en voorn bestaat. Commercieel is de brasem niet interessant en aalscholvers vormen dus niet of nauwelijks een concurrent van de binnenvisserij. Wel weten ze in de winter feilloos de plekken te vinden waar vissen overwinteren. Zo’n plek bezoeken ze tot alle vissen van de voor hun geschikte jaarklassen op zijn. Hun dagrantsoen van 0.5 - 1 kg bestaat uit zo’n 5-10 vissen. De ongeveer 250 vogels die onze polder bezoeken eten dus zo’n 125-250 kg vis per dag. Door de vermeende concurrentie om paling is de aalscholver erg vervolgd, waardoor er rond 1960 minder dan 1000 paar over waren. Door bescherming, maar ook door toename van hun prooidieren

(fosfaat), heeft de stand zich weten te herstellen tot zo’n 20.000 broedparen verdeeld over 25 kolonies.

Bijzonder

Aalscholvers broeden in kolonies, meestal in moerasbossen met elzen. Door de uitwerpselen van de aalscholvers, die rijk zijn aan salpeterzuur, sterven de bomen waarin de nesten worden gemaakt. Anders dan de meeste andere watervogels, bevat hun verenkleed slechts zeer weinig vet. Daardoor is het niet waterdicht en wordt een duikende aalscholver drijfnat. De vogels drogen zich door met kenmerkend half gespreide vleugels op een paal of in een boom te gaan zitten.

Waar

Aalscholvers komen wereldwijd voor. Onze vogels trekken alleen in heel koude winters weg naar Frankrijk en Spanje tot in Tunesië. In normale winters worden onze vogels aangevuld met dieren uit vooral Denemarken. Waar vossen leven, broedt de aalscholver in bomen. Op eilanden, zoals Vlieland, wordt ook op de grond gebroed. Het belangrijkste broedgebied is rond het IJsselmeer. De grootste kolonie is in de Oostvaardersplassen (8400 paar). Op het IJselmeer wordt meestal in grote groepen samen gejaagd. Daarbuiten, zoals in de Haarlemmermeer, wordt vooral solitair gevist.

 plantenAardaker9 jul 2006juli

Aardaker, 9 jul 2006

 aardakerbloem

Op dit moment bloeit de Aardaker met opvallende trossen van lichtpaarse bloemen. De plant klimt omhoog tussen andere planten met behulp van ranken. De Aardaker is een van de tien beschermde vlinderbloemige planten in Nederland. Deze dankbare bloeier groeit in akkerranden en in wegbermen op kleigrond. Het is een soort die op schrale grond groeit tussen de akkerkruiden bij graanvelden. De plant heeft meerdere lokale namen, die allemaal verband houden met het feit dat de plant eetbare knolletjes produceert: aardeikel, aardmuis, muizen met staartjes, varkensnoot, aardnoot, aardkastanje, grondboon,

koffieboon, zeugboon en grondpeer.

Bijzonder

Vroeger werd de soort commercieel verbouwd, onder andere in de provincie Zeeland en op de Zuid-hollandse eilanden. De eetbare knolletjes zijn pas na 3 - 4 jaar volgroeid en zijn dan net zo groot als hazelnoten. De plant wortelt tot 70 cm in de aarde. De knolletjes bevatten vooral suikers en zetmeel en ook eiwitten en vetten. Ze werden als aardappels gekookt of net als tamme kastanjes gepoft. Vaak dienden ze ook als koffiesurrogaat of als varkensvoer. Ze konden ook tot plantaardige olie verwerkt worden. Ook werd in de zestiende eeuw uit de bloemen parfum gewonnen. Als peulvruchtensoort draagt deze plant bij aan de bodemverbetering (stikstof), vergelijkbaar met de lupine en luzerne.

Waar

Uit de Haarlemmermeer zijn een paar vindplaatsen bekend, langs de Boslaan en de Vrije Busbaan in Overbos in Hoofddorp en één vindplaats in Vijfhuizen. Graag horen wij van andere groeiplaatsen.

 plantenAarddistel24 aug 2008augustus

Aarddistel, 24 aug 2008

 aarddistel

Distels hebben geen goed imago. Hun stekels en het feit dat er distels zijn, die zich met hun pluizige zaden makkelijk verspreiden, heeft ze vooral bij boeren en groenbeheerders gehaat gemaakt. Vooral de akkerdistel en in mindere mate de speerdistel zijn verantwoordelijk voor deze reputatie. Dit zijn pionierplanten die zich snel en over grote afstanden kunnen verspreiden en op braakland en in akkers explosief in aantal kunnen toenemen. De akkerdistel is daarnaast een hartnekkige vaste plant die wortelstokken vormt, waaruit nieuwe planten kunnen groeien. Naast deze algemene distels komen er in Nederland nog 18 andere distelachtigen voor, waaronder een aantal bijzonder mooie soorten en vele soorten die heel kieskeurig zijn en om die reden bijna uitgestorven. Eén van die soorten is de aarddistel. Net als veel andere distels is de aarddistel een tweejarige plant. Het eerste jaar vormt hij een bladrozet en pas in het 2e jaar bloeit hij. De aarddistel onderscheidt zich van de andere distels, die hun bloemen meestal 1-3 m hoog dragen, door het feit dat zijn bloemen erg laag blijven. Hij

bloeit in juli tot september. De aarddistel komt vooral voor in kalkrijke weilanden en is zo ernstig bedreigd, dat hij zowel in Nederland en België op de rode lijst staat.

Bijzonder

De ecologische rol van distels is groot. Hun bloemen zijn een belangrijke nectarbron voor vlinders en andere insecten en veel vogels eten het zaad. Het puttertje of distelvinkje heeft er zijn naam aan te danken. Een distel die het tot voedingsgewas heeft geschopt, is de kardoen. Dit is de noordelijke variant van de artisjok, die vroeger (en schoorvoetend opnieuw als streekgroente) ook in de Haarlemmermeer werd geteeld voor de bladnerven (eetbaar als bleekselderij).

Waar

In De Heimanshof kunnen we 13 van de 20 Nederlandse distelachtigen laten zien in een ‘distelrondleiding’. Naast de algemene soorten zoals akker- en speerdistel treffen we er aan: de grote klis (bosrand), de donzige klis (zeldzaam) en de mariadistel op arme zandgrond, de driedistel (op het duin), de moesdistel (bedreigd) en de kale jonker aan oevers en in moerassen, de al genoemde aarddistel, de tengere distel (zeldzaam) op wintergraanakkers, de kruldistel (akkers en ruigten), de knikkende distel (rivierdijken) en de kardoen (akkers). Van deze soorten komen de akker- de krul- en de speerdistel algemeen in de Haarlemmermeer voor.

 vlindersAgaatvlinder10 sep 2011september

Agaatvlinder, 10 sep 2011

 agaatvlinder

De herfst lijkt al in volle gang en met al die regen verwacht je nauwelijks meer insecten te zien. Maar er zijn soorten die zich ook in kil weer en zelfs in de winter goed kunnen handhaven en actief blijven. Een van die soorten is de agaatvlinder. Dat is een nachtvlinder die ook overdag actief is. De vlinder is het gehele jaar waar te nemen, maar er zijn twee pieken in de vliegperiode: april tot juni en augustus tot oktober. Ook de rups is het gehele jaar aan te treffen. De rups is een echte alleseter, die voorkomt in een groene vorm en een bruine vorm. Hij wordt ca. 4 cm lang en 6 mm dik Waardplanten van de rups zijn vooral brandnetel, dovenetel, zuring. Maar ook op ooievaarsbek, winde, framboos en wilg komt de rups voor. Overdag rust de agaatvlinder onbeschut op muren en paaltjes of in de vegetatie. Daarbij vertrouwd hij op zijn prachtige schutkleur (zie foto), waardoor hij er uit ziet als een verdord blaadje.

Bijzonder

Zowel de vlinder, pop en rups

kunnen in Nederland de winter overleven. Veel rupsen, poppen en volwassen insecten komen in de winter en tijdens natte perioden om door verdrinking of verschimmeling. Doordat de rups van de agaatvlinder in de winter actief blijft, is de soort minder gevoelig voor biotopen die "s winters onder water staan. Dat draagt met zijn niet kieskeurige voedselvoorkeur eraan bij dat deze vlinder zo algemeen is. Tijdens milde winterdagen gaat de rups door met foerageren. De verpopping vindt gewoonlijk plaats in een cocon in de grond; soms in een voeg in een muur.

Waar

De agaatvlinder is een vrij algemene soort, die in Nederland op allerlei grondsoorten voorkomt. Vooral in meer vochtige gebieden, maar ook in de steden (onder andere in tuinen en parken). De vlinders vertonen zowel zwerf- als trekgedrag. De agaatvlinder trekt jaarlijks in wisselende aantallen in het voorjaar vanuit het Middellandse Zeegebied naar het noorden. Een deel van de vlinders trekt in de herfst weer terug naar het zuiden.

 agaatvlinder2

 plantenAkkerandoorn2 okt 2009oktober

Akkerandoorn, 2 okt 2009

 akkerandoorn

Deze column is bedoel om bijzondere natuurverschijnselen in onze polder ´op de kaart te zetten´. En dat ontdekken gaat natuurlijk het beste als er vele ogen meekijken. De afgelopen tijd was een vruchtbare tijd. Er kwamen vele meldingen van 3- 12 lepelaars die zich ophielden langs de spoorbaan, het 3e ijsvogelnest van dit jaar op De Heimanshof leverde vorige week 1 jong op, wat het totaal op 7 bracht en de polderecoloog meldde een nieuwe rode lijstsoort voor onze polder: de akkerandoorn. Deze soort hoort bij de lipbloemigen. Van deze familie zijn de witte, paarse en gele dovenetel veel bekender. In De Heimanshof zijn wel 10 soorten andoorns en (dove)netels te vinden, maar niet de akkerandoorn. De akkerandoorn komt laat tot ontwikkeling. De soort bloeit van juli tot de eerste vorst en heeft maar weinig concurrentiekracht. Zelden vind je de soort in grote aantallen bijeen.

Bijzonder

In Nederland is de akkerandoorn overal vrij zeldzaam en zeker in het westen.

Daarom staat de akkerandoorn op de Rode lijst als vrij zeldzaam en zeer sterk afgenomen. Akkerandoorn behoort tot de hakvruchten: plantensoorten die van oudsher voorkwamen op akkers die met stalmest werden bemest en die handmatig werden geschoffeld of gehakt, om het onkruid onder de duim te houden. Voorbeelden zijn: esdoornganzevoet, ingesneden dovenetel, en veel soorten met "akker- "als voorvoegsel. Deze soorten kunnen slecht tegen chemische onkruidbestrijding en bemesting met kunstmest. Daardoor zijn zij door de moderne landbouw helemaal verdreven naar volkstuintjes, nutstuintjes, schooltuintjes e.d. Het zijn dus echte cultuurvolgers, maar dan wel de "oude" kleinschalige cultuur, waar we extra zuinig mee moeten omspringen.

Waar

Akkerandoorns komen voor op voedselrijke grond in moestuinen, akkerland en bermen. De soort komt van nature voor in West-Europa, West-Azië en Noordwest-Afrika. In de Haarlemmerpolder is de soort vorige week waargenomen in industrieterrein De President en dat is de 1e keer.

 akkerandoorn3

 vogelsAlbinisme bij spreeuwen18 mei 2007mei

Albinisme bij spreeuwen, 18 mei 2007

 albinospreeuwbijna

Meestal bespreken we hier bijzondere dieren of planten. Deze keer gaat het over een gewone spreeuw. Maar ook over algemene dieren zijn vaak bijzondere dingen te vertellen. Midden in Overbos (Hoofddorp) is namelijk een bijna witte spreeuw opgedoken. Nu bestaan er bijzondere spreeuwensoorten zoals de roze spreeuw en er bestaan van alle soorten ook (zeldzame) albino vormen. Deze dieren kunnen door een genetisch defect geen melanine (kleurstof) aanmaken in hun veren. Meestal overleven deze albino dieren niet lang, omdat ze zich moeilijk kunnen verstoppen of omdat hun ogen door gebrek aan kleurstof niet goed tegen de zon kunnen, en vaak gaan ontsteken.

Bijzonder

De spreeuw in dit geval in echter geen albino, omdat hij geen rode ogen heeft. Verder is de definitie van albino dat hij een volledig gebrek aan pigment moet hebben. Een beetje albino kan dus niet.
Dit beest is

kennelijk bij het aanmaken van de veren niet in staat geweest om voldoende pigment aan te maken. Dit zou aan zijn voedsel of spijsverteringssysteem kunnen liggen maar meer waarschijnlijk heeft hij een niet goed werkend hormoonsysteem.
Een echte albino spreeuw is de 2e foto hiernaast.

Waar

De spreeuw is een van de algemeenste vogels van Nederland. Ondanks het feit dat hij het hele jaar door te zien is, is het een trekvogel. De spreeuwen die wij hier ′s zomers zien, zitten ′s winters zuidelijker en onze winterspreeuwen bevinden zich ′s zomers noordelijker. Hun verenkleed is glanzend zwart met, vooral in het zonnetje, een weerschijn van bronsgroen (kop en achterhoofd) en verschillende variaties purper. In de winter is het kleed duidelijker gespikkeld dan in de zomer. Jonge spreeuwen zijn grijsbruin met een lichte keel. Aan het eind van de zomer ruilen ze dit verenpak om voor dat van de volwassenen.

 albinospreeuw1

 kleine dierenAlbino Salamander25 dec 2010december

Albino Salamander, 25 dec 2010

 albinosalamander

De jeugdnatuurclub van De Heimanshof heeft een wekelijks groentetuinprogramma (ook in de winter) en een maandelijks natuurprogramma. Bij de activiteiten zijn er altijd kinderen, die creatief afdwalen, zowel letterlijk als figuurlijk. En vaak levert dat onverwachte verrassingen op aan bijzondere planten en dieren die ze uit de gekste hoeken en gaten te voorschijn toveren. Afgelopen zaterdag was door de dikke sneeuwlaag ons werkterrein naar de kassen op de tuin verplaatst om vogelnestenkasten en insectenhotels te bouwen. En natuurlijk gaan er dan kinderen zwerven op zoek naar een rondvliegend winterkoninkje, de wandelende takken kolonie etc. De verrassing van de dag was, dat er een albino kleine watersalamanderlarve ontdekt werd. De larve was wit, met felrode kieuwen, maar zonder rode ogen.

Bijzonder

Normaliter zijn de salamanders in december in winterslaap. De verwarmde kassituatie is waarschijnlijk de verklaring voor de ´wakkere´ aanwezigheid. Dat de salamander

nog in het larvale stadium was, is ook opmerkelijk. De ontwikkelingsduur van de larven hangt sterk af van het voedselaanbod en de temperatuur. In warme voedselrijke plasjes kan de larve al na 6- 8 weken volledig ontwikkelt zijn. Onder minder gunstige omstandigheden, overwintert de larve en wordt pas het volgende voorjaar volwassen. Daarna duurt het nog 2 tot 3 jaar voor hij volwassen is en zich kan voortplanten. Er zijn ook gevallen bekend, waarbij volwassen dieren kenmerken van larven behouden zoals uitwendige kieuwen. De oorzaak hiervan is jodiumgebrek, waardoor onvoldoende schildklierhormoon kan worden gevormd. In de praktijk komt dit wel voor in zure vennen op voedselarme gronden. In onze kas met veengrond spelen beide omstandigheden mogelijk een rol.

Waar

De kleine watersalamander is een van de meeste algemene amfibieënsoorten in ons land. Het is ook goed aan het leven op het droge aangepast. Buiten het larvale stadium komt de salamander alleen voor paring en ei-afzetting in het water.

 albinosalamander2

 vissenAlver22 jan 2011januari

Alver, 22 jan 2011

 alver

De dooi na 6 weken ijs met sneeuw erop, heeft vissen indringend in beeld gebracht. In het achterkanaal van de Geniedijk bij het oude Buurtje dreven maar liefst 60 enorme vissen: 1 snoek en een paling van 80 cm; 10 karpers van 5-20 kg en brasems van 2-5 kg. Mogelijk is de hele volwassen vispopulatie door zuurstofgebrek onder het ijs omgekomen. Als dat overal gebeurt is..! Opvallend was dat er geen kleine vissen bij zaten, alsof die niet zo diep zwemmen, waar nog wel zuurstof overbleef. Maar kleine vissen kampen weer met andere problemen. Een van die kleine vissen is de alver die 10-20 jaar geleden in scholen van soms duizenden exemplaren voorkwam in onze polder. En dat zie je tegenwoordig niet meer. Een beroepsvisser wijt dit aan de toename van de aalscholver in de polder, die alle vis van 10-20 cm lengte wegvangt. Hij vreest dat de alver en ook beschermde kleine soorten zoals bittervoorn en vetje binnen afzienbare tijd uit zullen sterven. Ik zie als voornaamste reden dat alle waterwegen op doorvoer van water worden beheerd zodat er geen waterplanten en

schuilplaatsen overblijven.

Bijzonder

De alver is een zijdelings afgeplat, zilverachtig visje. Ze kunnen 25 cm worden, maar zijn meestal kleiner dan 15 cm. In direct zonlicht vallen parelmoerachtige kleuren op van de guaninekristallen in de schubben. Er was een commerciële visserij voor de winning van deze kristallen, om er kunstparels van te maken. De alver is een vis die in scholen aan het oppervlak van het water leeft, voor de uitgang van gemalen, maar ook wel in stilstaand water. Een alver voedt zich vooral met plankton en met insecten, maar ook met larven en wormen. Vroeger kwam de alver zeer algemeen voor, tegenwoordig steeds minder door vervuiling, de aalscholver en het oeverbeheer.

Waar

Alvers komen voor van West Europa tot aan de Wolga. De vis is vrij algemeen in Nederland, met een voorkeur voor grotere wateren of rivieren. In heldere beekjes en slootjes wil de alver plaatselijk nog wel eens talrijk voorkomen

 alvergroot

 bomenAmberboom25 dec 2011december

Amberboom, 25 dec 2011

 amberboom2

Deze week weer aandacht voor bijzondere bomen in de Haarlemmermeer i.v.m. de routes van monumentale en bijzonder bomen, die we willen gaan maken. Deze routes moeten deels te voet (per woonkern), deels op de fiets en deels met de auto te bezoeken zijn. Wij vragen u monumentale of andere bijzondere bomen, die voor zo"n route in aanmerking komen, door te geven met hun bijzonderheden. Deze week de amberboom als inspirerend voorbeeld. De naam amberboom komt van de gomhars (amber) die door insnijding uit de bast gewonnen wordt. De amberboom kan wel 45 m hoog worden, maar wordt in Nederland meestal niet hoger dan 10 tot 20 m. De jonge bast is roodbruin, later wordt deze grijsbruin en diep gegroefd.

Bijzonder

Bij oudere bomen worden op de takken en twijgen grote grillige kurklijsten gevormd (zie foto) . Het blad heeft bijzonder diepe rode, gele en oranje herfstkleuren(zie inzet in de foto). Zijn bladeren geven bij wrijven

een aangename zoete geur af. De amberboom wordt bij ons vooral geplant om zijn prachtige herfstkleuren. De amberhars die uit de boom gewonnen wordt, wordt door de parfumindustrie gebruikt. In de Verenigde Staten gebruikt men deze amberhars ook voor kauwgom (sweet gum) en voor het aromatiseren van snoep, dranken en tabak. In het verleden was de hars ook een bestanddeel van schoencrème. In de volksgeneeskunde is de hars een onderdeel van producten tegen verkoudheid en huidziektes. Het roodbruine hout wordt gebruikt voor fineer en meubels.

Waar

De amberboom is een loofboom die van oorsprong voorkomt in het oosten van Noord-Amerika. In Europa wordt de amberboom als sierboom aangeplant. Ook in de Haarlemmermeer staat deze boom af en toe in tuinen en in het openbaar groen. Een fraai exemplaar staat net buiten De Heimanshof aan de Wieger Bruinlaan op de hoek met de hockeyvelden. Ook in het bomenpad in het Haarlemmermeerse Bos is de boom aan te treffen.

 amberboomcombi

 plantenAnemonen (1)9 jan 2011januari

Anemonen (1), 9 jan 2011

 anemonen1bosanemoongroot

Het kan niemand meer ontgaan zijn dat het voorjaar in volle hevigheid is losgebarsten. In De Heimanshof hebben we dat voorjaarsgevoel al vanaf het smelten van de sneeuw rond kerst. De tuin is nl zo ingericht dat er vanaf half december continue bloeiende planten aanwezig zijn. De meeste planten bloeien 3- 4 weken en alle bloeicycli lopen van half december tm eind november vloeiend in elkaar over. Ons voorjaar wordt bepaald door de bloei van vooral de stinsenplanten. Dat zijn meest bol- of wortelstokvormende planten die vanuit hun reservevoorraad in die bol ´voor de zon uit´ kunnen groeien. Dit soort gewassen tref je vooral in bosondergroei aan, waar het essentieel is, om voor half mei de levenscyclus van groeien, bloeien en zaad zetten rond te hebben. Dan sluit de bladerkroon

van de bomen zich en wordt het te donker voor groei. De eerste cyclus van het jaar is voor de sneeuwklokjes. Daar hebben we een 10- tal soorten van in de tuin. Een van mijn (vele) favoriete plantensoorten, die op dit moment volop bloeien, zijn de anemonen. Ze behoren tot de boterbloemenfamilie. Van de 120 wereldwijd voorkomende anemonensoorten komen er 4 voor in het wild in Nederland: de witte bosanemoon, de gele anemoon, de blauwe anemoon en de ook blauwe oosterse anemoon. En allen staan natuurlijk in De Heimanshof volop te bloeien. Overigens zijn er van deze wilde soorten talloze kweekvariëteiten in omloop. Het mooie en aansprekende anemonen is, dat ze dichte plakkaten van fijn ingesneden bladeren vormen, die tussen maart en mei bekroond worden door een bloemendek (zie foto van bosanemoon). De bloemen gaan alleen open in de zon. De planten groeien vanuit wortelstokken (bosanemoon en gele anemoon) of bolletjes (blauwe anemoon) en komen daarom verrassend snel uit de grond en tot bloei. Na de bloei trekken de planten zich weer vrij snel terug in hun ondergrondse delen. Een anemoon ontwikkelt zich dus zelden of nooit tot een plaagplant. Volgende week het vervolg.