bovenfoto

Columns:

Sinds april 2006 is er elke week de natuurcolumn 'Ontdek de Flora en Fauna van de Haarlemmermeer' verschenen in de Hoofddorpse Courant.
Deze column heeft ten doel belangstelling voor de verrassende verscheidenheid van planten en dieren in onze leefomgeving te wekken.

 

Hieronder staat de column van deze week en daar onder kunnen alle tot dusver verschenen columns opgevraagd worden. U kunt deze selecteren en sorteren op categorie, onderwerp, het jaar en de tijd van het jaar. Combinaties zijn ook mogelijk. Ga naar de oudere columns

florafauna

Kweepeer en Merels, 7 okt 2018

 kweepeer

Nog nooit heb ik zoveel reacties op een column gekregen als de vorige over merelsterfte. Helaas niet genoeg om duidelijkheid te krijgen of dat Usutuvirus overal heeft toegeslagen. Het is wel opvallend dat ik over de buxusrupscolumn (met alternatief!), waar duizenden tuintjes door verruïneerd zijn geen enkele reactie kreeg, noch over mollensterfte.

Deze week de Kweepeer, want die is nu oogstrijp. Dat kun je detecteren met je neus. De keiharde kweepeer gaat dan nl zo lekker ruiken, dat een vrucht genoeg is in de wc of auto als luchtverfrisser! De kweepeer komt meer voor dan menigeen denkt. Er bestaan 2 typen: appelvormige soorten (waarvan het sierstuikje in gemeente plantsoen met rode bloemen en gele appeltjes een voorbeeld is) en de peervormige types, die vaak in bomen en stuiken tot een hoogte van 3-4m groeien.

Bijzonder

De kweepeer stond vroeger in elke (boerderij)tuin. Hoewel zijn vruchten keihard zijn en niet zo te eten, werd hij veel gebruikt in

allerlei gerechten. Het woord marmelade is zelfs afgeleid van het(Portugese) woord kweepeer: Marmelo. De kwee bevat nl veel pectine om jam dikker te maken. Zoals veel andere soorten als de kruisbes en de mispel is de kweepeer in onze gemakscultuur een vergeten soort fruit geworden. In alle boomgaarden die wij aanplanten, zetten we een of meer kweeperen. Dat zijn vaak de enige bomen waarvan het fruit het haalt tot rijpheid! (De andere soorten appels, peren en pruimen worden meestal al onrijp geplukt en na een hap (teleurgesteld) weggegooid en dat 500-1000 keer!). De kweepeer draagt meestal zeer rijk en elk jaar weer. In een aantal bomen moesten we dit warme jaar de takken ondersteunen om ze niet te laten breken (foto). Wij gaan kweeperentaart en jam maken. Wie het ook wil proberen kan in ons winkeltje op Park 2020 een paar vruchten komen halen zolang de voorraad strekt.

Waar

De kweepeer komt oorspronkelijk uit de Kaukasus (wet als walnoot, perzik en mispel). Hij gedijt goed op een neutrale bodem en houdt van zon.

Meldingen van bijzondere dieren en planten kunt u doorgeven aan info@stichtingmeergroen.nl. Persoonlijk kunnen wij u te woord staan op werkdagen bij De Heimanshof, Wieger Bruinlaan 1-7 in Hoofddorp. Alle columns vanaf april 2006 vindt u op www.stichtingmeergroen.nl





Meldingen van bijzondere dieren en planten kunt u doorgeven aan info@stichtingmeergroen.nl .

Persoonlijk kan Franke van der Laan u te woord staan op werkdagen tussen 9:00 en 12.30
en op woensdag tot 17:00 uur bij De Heimanshof, Wieger Bruinlaan 1-7 in Hoofddorp.


Oudere columns:

 

SELECTIEMENU; selecteer op:

categorie
en/of
titel zoekterm

Zoek op titel, vul (een
gedeelte ervan) in:

en/of
maand
en/of
jaar
 
 

SORTEREN: klik op de kopjes in de titelbalk om de sortering te veranderen

 

Blz [ 18 ] Ga naar vorige<<… 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 …>> volgende

thumb

categorie: titel: datum: maand:

open/dicht

 brilduiker1vogelsBrilduiker12 feb 2012februari

Brilduiker, 12 feb 2012

 brilduiker1

Brilduiker Al jaren kijk ik uit naar een van de mooiste eenden soorten. En deze week was het (dankzij de vorst?) eindelijk raak. Op de open plekken in het grote meer in het Haarlemmermeerse Bos zaten tussen nonnetjes, dodaars en 3 soorten ganzen, 3 brilduikers. Brilduikers zijn net als de veel algemenere kuifeenden, duikeendjes en hebben net als hen een zeer opvallend goudgeel oog. De naam brilduiker komt van het mannetje dat een witte vlek onder beide ogen heeft. De vrouwtjes zijn minder spectaculair getekend (zie foto). Zoals de meeste eendensoorten zijn brilduikers in de winter op hun mooist. In het vroege voorjaar worden er paartjes gevormd met baltsgedrag waarbij het normaliter stille mannetje raspende geluiden maakt en zijn kop achterover gooit.

Bijzonder

Brilduikers zijn een in Nederland beschermde (rode lijst) soort. Maar wereldwijd zijn ze niet bedreigd. Brilduikers zoeken overdag voedsel (voornamelijk schelpdieren, garnalen, insectenlarven) door te duiken tot op 4 m diepte. In de herfst wordt ook plantaardig voedsel (zaden, knollen, wortels en bladeren van waterplanten) gegeten. Het voedsel wordt meestal al onder water

ingeslikt. In de vlucht is de brilduiker te herkennen aan de snelle vleugelslag, waarbij een fluitend geluid te horen is dat veroorzaakt wordt door de slagpennen van de vleugels.
:

Waar

De brilduiker heeft een voorkeur voor gebieden met heldere meren omzoomd door oude bossen. Het is een holenbroeder die in grote spechtenholen en ook in nestkasten broedt. In Nederland broeden ze sinds het einde van de vorige eeuw langs de Ijsel af en toe in holtes van oude knotbomen. Deze populatie bestaat inmiddels uit 15- 20 paar. In Scandinavië, Rusland en Schotland zijn ze een algemene soort. Nederland maakt wel onderdeel uit van hun overwinteringsgebied, vooral tussen december en maart. Duizenden exemplaren verblijven dan in het deltagebied, op het IJsselmeer en in de grote rivieren, maar ook op kleinere wateren. Dus zowel in zoet als in zout water.

 brilduikerpaartje

 prinsessenboomcombibomenPrinsessenboom5 feb 2012februari

Prinsessenboom, 5 feb 2012

 prinsessenboomcombi

Anna Paulownaboom Na 7 columns over bijzondere bomen beginnen de meldingen van andere bomen binnen te komen. De Anna Paulowna- of Prinsessenboom wil ik u niet onthouden in de hoop op meer van dit soort meldingen. Koningin Anna Paulowna (1795-1865) had iets met bomen en ook iets met de Haarlemmermeer (b.v. een bankje onder de oudste beuk van de polder bij het gemaal Leeghwater in Buitenkaag waar zij regelmatig langsging). Ter harer ere werd deze "koninklijke" boom naar haar vernoemd. De Anna Paulownaboom is het enige boomvormende geslacht in de familie van de Leeuwenbekjes. De boom vormt in mei een indrukwekkende kroon van paarsblauwe, trompetvormige, aangenaam geurende bloemen (Zie foto met inzet een bloementuil). Ook de bladeren zijn bijzonder. Ze zijn extreem groot met 15-40 centimeter en lijken op

die van de trompetboom (zie 2e inzet van de foto).

Bijzonder

Ook de groei van de boom is bijzonder. Hij wordt een meter of 15 hoog, maar groeit in een enorm tempo. Met 4-5 m per jaar groeit hij sneller dan een wilg (2-3 m per jaar). In vele landen is het een traditie om deze boom te planten bij de geboorte van een kind. Hij is dan bij zijn of haar trouwen zo groot dat er uit het hout meubelen kunnen worden gemaakt. En afzagen is geen probleem. Vanuit de wortels groeit hij in rap tempo weer uit. Om zijn grote groeisnelheid en de bruikbaarheid van het hout lopen er onderzoeken of de Anna Paulownaboom gebruikt kan worden voor het vastleggen van CO2 uit de dampkring om de klimaat crisis te beteugelen.

Waar

De Anna Paulownasoorten komen oorspronkelijk uit ZO Azië. Hoewel ze van warmte houden, doen sommige soorten het ook in koelere regio's zoals in Nederland goed, zolang de wortels maar niet te nat staan. In Hoofddorp staat in het Oude buurtje een mooi exemplaar, ook geplant ter gelegenheid van een geboorte. Graag ontvangen wij meldingen van andere bijzondere of monumentale bomen overal uit de Haarlemmermeer t.b.v. het samenstellen van wandel- en fietsroutes.

 hollandse-iepcombibomenHollandse Iep29 jan 2012januari

Hollandse Iep, 29 jan 2012

 hollandse-iepcombi

Deze week één van de monumentale bomen die ik afgelopen week ontdekte bij het onderzoek naar leuke wandel- en fietsroutes langs bijzondere bomen overal in de polder. Talloze malen had ik de afgelopen weken een gevoel van ontzag en bewondering bij bomen die al 80, 100, 160, en zelfs 360 of 450 jaar de mens en het klimaat getrotseerd hebben in onze polder.

Bijzonder

De Hollandse iep van deze week heeft een aantal bijzonderheden. Zijn omtrek (op borsthoogte) was een formidabele 340 cm. Het feit dat de dikste en oudste iep in Nederland 440 cm meet en dat er maar 13 iepen in Nederland (bekend) zijn van meer dan 340 cm, zegt al veel. Deze iepen zijn afhankelijk van de vruchtbaarheid van de grond 100- 200 jaar oud en hebben allemaal de gevreesde iepeziekte overleefd. Deze iepeziekte heeft tot

3x toe (vanaf 1930) elke keer 90-95 % van alle iepen gedood. Deze oude bomen hebben waarschijnlijk een natuurlijke resistentie tegen deze ziekte en zijn om die reden wetenschappelijk en cultuurhistorisch zeer waardevol. Ook de locatie van deze boom is bijzonder. Bijna iedereen weet dat de Haarlemmermeer in 1852 is drooggemalen en dat er in het meer 2 eilandjes lagen: Vennip en Abbenes. Maar ook bij Lijnden lag een eilandje met het restant van het verzwolgen dorp Nieuwerkerk. Uit de verhalen van de bewoner van de boerderij Nieuwerkerk lijkt het erop dat het begraafplaatsje van Nieuwerkerk (op een terp?) de vraatzucht van de stormen heeft weerstaan tot de inpoldering. Of onze iep er toen al stond is niet bekend.

Waar

Een Hollandse iep is een kruising tussen de ruwe iep en de gladde iep, die ook in het wild voorkomt. Ze bloeien nu met rode bloesem (zie inzet foto) en maken massaal zaad bij het eerste blad in april. De Hollandse iep kan goed tegen wind en wordt vooral in de kustprovincies veel aangeplant. Amsterdam is de iepenhoofdstad van de wereld. De iep is een gewaardeerde stadsboom met hardhout dat zelden breekt en wortels die weinig schade aan leidingen ondergronds toebrengt.

 TaxusbomenTaxus22 jan 2012januari

Taxus, 22 jan 2012

 Taxus

Venijnboom

Deze week hervatten we de serie bijzondere bomen in de hoop dat u bijzonder bomen uit uw omgeving doorgeeft voor onze bomenroutes. Deze week de venijnboom die vaak beter bekend is onder zijn latijnse naam taxus. Het is een langzaam groeiende boom die 20 m hoog kan worden. Van de taxus bestaan mannelijke en vrouwelijke planten. Hij kan zeer oud worden. Er zijn exemplaren bekend van voor het begin van de jaartelling. De oudste taxus die ik heb aangetroffen in onze polder staat bij het gemaal Leegwater in Buitenkaag. Zijn leeftijd schat ik op 180 jaar, dus 20 jaar ouder dan de drooglegging. Elke kegel bevat één zaad, omringd door een zachte rode zaadmantel (zie foto). Deze is 6-9 maanden na bestuiving rijp en wordt gegeten door lijsters en andere vogels, die de harde zaden onbeschadigd via hun uitwerpselen verspreiden. De zaadmantels zijn eetbaar en zoet,

maar het zaad is gevaarlijk giftig. In tegenstelling tot vogels kan de menselijke maag de zaadlaag oplossen, zodat het gif in het lichaam vrijkomt. De rijping van de "besjes" wordt uitgespreid over 2 tot 3 maanden, om de kans op succesvolle zaadverspreiding te verhogen. De venijnboom is geschikt voor het gebruik in een heg omdat hij zich goed laat snoeien en omdat hij goed vertakt.

Bijzonder

Het hout van de venijnboom is sterk en buigzaam. Bij de Slag bij Azincourt (1415) gebruikten de Engelsen bogen van taxushout. Daardoor hadden hun pijlen een veel groter bereik. Het is een van de redenen waarom ze de slag tegen de Fransen wonnen. Zoals de naam als zegt, is de venijnboom giftig. Het komt vrij vaak voor dat vee of paarden van de venijnboom eten en dood gaan. De giftige bestanddelen van de venijnboom worden al heel lang gebruikt in medicijnen tegen kanker. In feite is taxus het meest gebruikte middel tegen kanker (merknaam taxol). Alle delen van de boom behalve de zaadmantels bevatten taxol.

Waar

De venijnboom is een inheemse conifeer. De venijnboom komt van nature voor in Europa, Noord-Afrika en Noord-Iran.

 ijsduikermetrivierkreeftvogelsIJsduiker14 jan 2012januari

IJsduiker, 14 jan 2012

 ijsduikermetrivierkreeft

Ik onderbreek de serie over bijzondere bomen met het verhaal wat de vogelaarswereld in de wijde omgeving deze week op scherp zette: de waarneming van een ijsduiker in de ringvaart tussen Lisserbroek en Cruquius. De ijsduiker is een grote vogel van 70-90 cm lang. We zien deze vogels in Nederland alleen in de winter en dan meestal alleen op zee. De stormen van de afgelopen tijd heeft deze zeevogel wellicht verleid om rustiger water op te zoeken. Net als alle leden van de zeeduikerfamilie leeft de ijsduiker van vis, maar ook van kreeftachtigen (zie foto van ’onze’ vogel met een Rivierkreeft; en ook filmpjes op youtube). Hij duikt meestal op 2-4 m, maar is ook op 200 m diepte aangetroffen. Een voorwaarde is dat het water helder is, want de vogel jaagt op zicht.

Bijzonder

De ijsduiker

staat van alle vogels het dichtst bij de oervorm van de vogels van 100 miljoen jaar geleden. Dat komt vooral tot uitdrukking in het feit dat hij nog massieve botten heeft en alle andere vogels holle (dus lichte) botten, wat helpt bij het vliegen. De ijsduiker is dus voor een vogel erg zwaar. Deze zware botten zouden helpen bij het duiken. Zo elegant en snel de ijsduiker zwemt, zo log en onhandig is hij op land en bij het vliegen. In de broedtijd maakt de vogel een merkwaardig klagend geluid. Het geluid is typerend voor de Canadese wildernis en wordt wel met het gelach van een gek vergeleken, vandaar de Noord-Amerikaanse naam: loon (van loony: gek).

Waar

De ijsduiker broedt bij voorkeur bij grote, ongestoorde en afgelegen meren met diep, open water in de noordelijke naaldwoudzone en toendra, zoals de binnenmeren van Alaska, Canada, Groenland en IJsland. ’s Winters trekt hij ver naar het zuiden: in Europa van Noorwegen tot Portugal en in Noord-Amerika tot Californië en de Golfkust. In Europa broedt hij alleen op IJsland (100-300 paren). In Nederland is het een zeldzame gast met slechts 10-20 stuks per jaar langs de kust. Heel zelden worden ook vogels in het binnenland gezien.

 Plataan_stambomenPlataan8 jan 2012januari

Plataan, 8 jan 2012

 Plataan_stam

I.v.m. routes van monumentale en bijzonder bomen, die we willen gaan maken deze week een 5e voorbeeldsoort in de hoop dat u massaal ook uw favoriete bomen daarvoor aanmeld. Er staan op veel plaatsen platanen in de Haarlemmermeer. Daarvan hebben er 15 een monumentaal karakter. De dikste is ruim 4 m in omtrek. Waar die staat, komt in de monumentale bomenroute te staan als de eigenaar toestemming geeft. De plataan is een tot 30 m hoge loofboom, die meteen te herkennen is aan de stam. De schors laat namelijk in grote plakken los, waardoor lichtgekleurde vlekken ontstaan(zie foto). Het woord plataan komt van het Griekse platys wat plat of breed betekent. Dat heeft te maken met de brede kroon van de boom. De bladeren van de plataan zijn stug en verteren niet makkelijk (inzet foto). Dat is wel eens een probleem in de herfst met bladeren ruimen. Een plataan kan door zijn sterke bladeren goed tegen de zon en tegen smog van industriegebieden. In zuidelijke landen is het daarom een veel gebruikte schaduwboom. Ook tegen snoeien is hij goed bestand. Platanen in straten

wordt daarom vaak gekandelaberd. D.w.z. de stam met overgebleven korte zijtakken lijkt op een kandelaar.

Bijzonder

Het hout van een plataan is vrij hard, niet duurzaam en dus niet geschikt voor buitenwerk. Het is licht van kleur en mooi gevlamd en wordt daarom gebruikt in de meubel- en wagenmakerij, voor het vervaardigen van kisten, piano’s en voor houtsnijwerk. Vanwege zijn zelfsmerend vermogen gebruikt men plataanhout voor bureauladen.

Waar

Er komen 2 soorten voor in de polder: de Oosterse plataan die inheems is in Zuid- Europa en een kruising tussen de Oosterse en de Westerse plataan (inheems in Amerika). Deze kruising wordt veel gebruikt omdat de Oosterse in zijn jonge jaren vorstgevoelig is. Een paar mooie exemplaren staan bij het Oude Raadhuis in Hoofddorp. Als laanboom staat de plataan o.a. in de Burg. Amersfoordtlaan in Badhoevedorp en in de Parklaan in Hoofddorp staan o.a gekandelaberde exemplaren.

 plataanblad

 wildecitroen1bomenWilde citroen1 jan 2012januari

Wilde citroen, 1 jan 2012

 wildecitroen1

In de serie over bijzondere bomen in de Haarlemmermeer deze week de 4e soort. Dit i.v.m. routes van monumentale en bijzonder bomen, die we willen gaan maken. Deze routes moeten deels te voet (per woonkern), deels op de fiets en deels met de auto te bezoeken zijn. Deze week een wilde citroen uit mijn eigen tuin als inspirerend voorbeeld. Deze extreem gedoornde struik (met doorns tot wel 10 cm lang) kwam spontaan op in de schaduw op het noorden en begon een jaar of 4 geleden prachtige bloemen te krijgen in april/mei. Laat in de herfst werden dit onduidelijke gele vruchten. Jaarlijks nam de bloei en de vruchtzetting toe tot wel 200 stuks dit jaar. Onderzoek leidde naar citrussoorten, die mediterrane of tropische voorkeuren hebben en dus zeker geen winter van 15 graden vorst zouden kunne overleven.

Bijzonder

Toch zijn er citrussoorten, die winterhard zijn: De wilde citroen is een bladverliezende, langzaam groeiende kleine boom die 3 m hoog en breed worden kan worden en

tegen 20 graden vorst kan. Eerst verschijnen de witte, sterk naar sinasappel geurende bloemen. Daarna komen de drielobbige bladeren tevoorschijn. De stengels zijn kantig tot afgeplat en olijfkleurig groen. De gele vruchten lijken op kleine sinaasappels of mandarijnen. Zij bevatten veel pitten, hebben een dun vachtje op hun schil en zijn door hun gehalte aan bitterstoffen niet lekker. Maar zij zijn sierraden voor de tuin. De wilde citroen is zelfbestuivend, bloeit op tweejarige twijgen en wordt vaak gebruikt als onderstam om andere citrussoorten op te enten. In Korea zijn de vruchten bekend als middel tegen verstopping, eczeem en koorts. Sap en vruchtvlees kunnen voor jam gebruikt worden, de schil kan men kandijen.

Waar

De wilde citroen komt in het wild voor in de koude gebieden van Korea, Japan en China. De struik in mijn tuin is de enige van deze soort die ik in de Haarlemmermeer ken. Indien u ook bijzonder bomen kent die de moeite waard zijn in een route opgenomen te worden horen wij het graag.

 wildecitroenbloem

 amberboom2bomenAmberboom25 dec 2011december

Amberboom, 25 dec 2011

 amberboom2

Deze week weer aandacht voor bijzondere bomen in de Haarlemmermeer i.v.m. de routes van monumentale en bijzonder bomen, die we willen gaan maken. Deze routes moeten deels te voet (per woonkern), deels op de fiets en deels met de auto te bezoeken zijn. Wij vragen u monumentale of andere bijzondere bomen, die voor zo"n route in aanmerking komen, door te geven met hun bijzonderheden. Deze week de amberboom als inspirerend voorbeeld. De naam amberboom komt van de gomhars (amber) die door insnijding uit de bast gewonnen wordt. De amberboom kan wel 45 m hoog worden, maar wordt in Nederland meestal niet hoger dan 10 tot 20 m. De jonge bast is roodbruin, later wordt deze grijsbruin en diep gegroefd.

Bijzonder

Bij oudere bomen worden op de takken en twijgen grote grillige kurklijsten gevormd (zie foto) . Het blad heeft bijzonder diepe rode, gele en oranje herfstkleuren(zie inzet in de foto). Zijn bladeren geven bij wrijven

een aangename zoete geur af. De amberboom wordt bij ons vooral geplant om zijn prachtige herfstkleuren. De amberhars die uit de boom gewonnen wordt, wordt door de parfumindustrie gebruikt. In de Verenigde Staten gebruikt men deze amberhars ook voor kauwgom (sweet gum) en voor het aromatiseren van snoep, dranken en tabak. In het verleden was de hars ook een bestanddeel van schoencrème. In de volksgeneeskunde is de hars een onderdeel van producten tegen verkoudheid en huidziektes. Het roodbruine hout wordt gebruikt voor fineer en meubels.

Waar

De amberboom is een loofboom die van oorsprong voorkomt in het oosten van Noord-Amerika. In Europa wordt de amberboom als sierboom aangeplant. Ook in de Haarlemmermeer staat deze boom af en toe in tuinen en in het openbaar groen. Een fraai exemplaar staat net buiten De Heimanshof aan de Wieger Bruinlaan op de hoek met de hockeyvelden. Ook in het bomenpad in het Haarlemmermeerse Bos is de boom aan te treffen.

 amberboomcombi

 ginkgobladbomenGinkgo17 dec 2011december

Ginkgo, 17 dec 2011

 ginkgoblad

Ginkgo of Tempelboom

Deze week weer aandacht voor bijzondere bomen in de Haarlemmermeer i.v.m. bomenroutes. Deze routes moeten deels te voet (per woonkern), deels op de fiets en deels met de auto te bezoeken zijn. Wij vragen u monumentale of andere bijzondere bomen, die voor zo\'n route in aanmerking komen, door te geven met hun bijzonderheden. Deze week de Ginkgo of Tempelboom als voorbeeld. De Ginkgo is een levend fossiel uit de tijd voor de dinosauriërs, zo\'n 270 miljoen jaar geleden. Ongeveer 7 miljoen jaar geleden verdween de Ginkgo uit N-Amerika en ongeveer 2.5 miljoen jaar geleden uit Europa. In 1691 werd de soort in China bij kloosters in de bergen herontdekt.

Bijzonder

De Ginkgo is een evolutionaire overgangsvorm tussen naaldbomen en loofbomen. Dat is te zien aan de bladeren die lijken

te bestaan uit netjes naast elkaar liggende naalden(foto). De kroonvorm van de Ginkgo is zeer onregelmatig. De Ginkgo kent zowel vrouwelijke als mannelijke exemplaren. Dat verschil is pas bij volwassen bomen na 20 jaar te zien. De boom wordt circa 40 m. hoog. Ginkgo vruchten zijn abrikoosvormig met een zilveren gloed. Wereldwijd zijn er minder vrouwelijke Ginkgobomen dan mannelijke. Dit komt omdat de mens selectief mannelijke bomen aanplant: rotte vruchten geven nl. butaanzuur af, wat ruikt als ranzige boter. De inhoud van de zaden wordt in China en Japan beschouwd als delicatesse. Zowel de vruchten als de bladeren worden voor vele medicinale toepassingen gebruikt. In Japan wordt de boom als een god vereerd. Het feit dat 4 bomen in Hiroshima de atoombom overleefden, heeft hier wellicht aan bijgedragen.

Waar

Lange tijd kwam de Ginkgo in grote delen van de wereld veel voor (Azië, Europa en Noord-Amerika). De oudste Ginkgo in de Haarlemmermeer staat op het kerkhof van de Hoofdvaartkerk en dateert uit de eerste jaren na de drooglegging. In de Bijbelse tuin achter de Katholieke Kerk aan de Kruisweg staan een groot mannelijk en vrouwelijk exemplaar van zo\'n 100 jaar oud, naast elkaar.

 mammoetbomgroenweeldebomenMammoetboom10 dec 2011december

Mammoetboom, 10 dec 2011

 mammoetbomgroenweelde

De meest karakteristieke boom van de Haarlemmermeer is de populier. In onze ca. 160 jaar oude polder staan ook interessantere bomen, zoals de ca. 500 op de monumentale bomenlijst van de gemeente. Maar er zijn nog meer bomen die ecologisch of cultuurhistorisch de moeite waard zijn. Daarom zijn we begonnen met een project om monumentale en andere bijzondere bomen "op de kaart te zetten". Deze routes moeten idealiter deels te voet (per woonkern), deels op de fiets en deels met de auto te bezoeken zijn. Graag vragen wij hierbij uw medewerking door monumentale of andere bijzondere bomen die voor een dergelijke route in aanmerking komen, door te geven, met hun bijzonderheden. Ter inspiratie behandelen we in de komende weken vast een aantal bijzonder bomen. Vandaag de mammoetboom. Mammoetbomen of sequoia\'s komen uit N- Amerika. Ze behoren tot de

grootste en oudste levende organismen op aarde. Er bestaan 2 soorten. De rode sequoia, die 150 m hoog kan worden en de mammoetboom die niet zo hoog maar wel enorm dik kan worden. De oudste exemplaren hebben een omvang van ruim 25 m, een hoogte van 83 m en een leeftijd van 3200 jaar. De Groene Weelde is een recreatiegebied dat voor de Floriade van 2002 is aangelegd. Het grootste deel ervan bestaat uit bosplantsoen van inheemse soorten. Op een aantal plekken staan groepjes mammoetbomen. Een aantal daarvan is goed aangeslagen. Laten we hopen dat ze de kans krijgen om een respectabele omvang te krijgen die bij deze soort hoort. De zeer dikke schors is zo zacht dat men ertegen kan stompen zonder zich te verwonden. Door zijn dikke schors en zijn hoogte is de boom beschermd tegen bosbranden.

Waar

De mammoetbomen groeien op de vochtige hellingen van de stille oceaan in Californie tot Canada, De oudste mammoetbomen in Europa zijn 150 jaar oud en hebben inmiddels een stamomvang van 8 m. In de Groene Weelde staan er een 30 tal waarvan de grootste een hoogte van 8 m heeft (foto) en één staat er in het bomenpad in het Haarlemmermeerse bos.

 oesterzwamgrootpaddenstoelenOesterzwam3 dec 2011december

Oesterzwam, 3 dec 2011

 oesterzwamgroot

Oesterzwam en andere soorten

Hoewel dit najaar bijzonder droog was, is er toch wel genoeg vocht beschikbaar voor veel paddenstroei. Het bijzondere van paddenstoelen is dat ze soms elk jaar op dezelfde plaats en tijd verschijnen (zoals de grijze en geschubde inktzwammen in gazon) en dat sommige schijnbaar uit het niets verschijnen om pas jaren later of nooit meer terug te keren. Dat en de vele vormen, kleuren en korte groeiperioden maakt het altijd weer spannend om ze te \'spotten\'. Schattig zijn b.v takruitertjes. De kleinste paddenstoeltjes, die er nog uitzien als een paddenstoel: ze groeien massaal op dunne takjes die op de grond liggen en zijn ca 3 mm hoog en breed. Op een populier in Jeugdland en een beuk op de Heimanshof verscheen de eigele slijmvoetbundelzwam. Prachtig om te zien met donkerbruine schubjes op de glibberig heldergele hoed. En grijze oesterzwammen koloniseerden massaal een oude eikenstam op de Heimanshof.

Bijzonder

De oesterzwam

is een zeer smakelijke soort die ook commercieel beschikbaar is. De soort ontleent zijn naam aan het feit dat hij de vorm heeft van een oesterschelp. Deze oesterschelpen groeien in bundels. Er bestaan verschillende rassen of soorten. Naast de in het wild veel voorkomende grijze oesterzwam is er een witte, een roze en een gele variant. Ook in de natuur is de oesterzwam variabel van kleur. En de verschillende kleuren smaken vaak ook weer anders. Een oesterzwam hebben we met de kinderen van de jeugdclub geproefd en hij smaakte best stevig en kruidig. Andere rassen zijn zoetiger, pittiger of vissig van smaak. In tegenstelling tot champignons houd je bij bakken veel meer \'vlees\' over. Omdat er minder vocht in zit.

Waar

De oesterzwam komt voor op hout van loofbomen en groeit in de herfst en de winter. De soort komt zowel voor op dood als op levend hout. In dat laatste geval zou hij parasitair kunnen zijn en de levende boom kunnen aantasten. Gekweekt worden ze op geprepareerd stro. De soort is vrij algemeen in Nederland.

 oesterzwam

 grotekroosvarengrootplantenGrote Kroosvaren27 nov 2011november

Grote Kroosvaren, 27 nov 2011

 grotekroosvarengroot

Het najaar is bijzonder droog en zacht geweest. Door het ontbreken van nachtvorst en de hoge temperaturen maken we een soort 2e lente mee, waarin allerlei soorten opnieuw gaan bloeien of door blijven groeien. Dat gebeurt niet alleen op het land maar ook op het water. Een soort waarvoor ik deze week uw aandacht wil vragen in dat verband is de grote kroosvaren. Het is de grootste van 8 soorten kroos in ons land. Vandaag zag ik een sloot die zo dicht begroeid was dat meerkoeten er overheen konden lopen! De grote kroosvaren groeit bijzonder snel om dat hij alleen voorkomt waar hij veel water, voedsel en zonlicht aantreft: elke week een verdubbeling van plantjes! Maar onder dergelijke 10 cm dikke kroospakketten sterft veel leven uit door gebrek aan zonlicht.

Bijzonder

De grote kroosvaren is zowel wel als niet een exoot. Het is nl een plantje dat goed gedijt in warmte. Het kwam massaal voor in ons land tussen voorgaande ijstijden en is tijdens de laatste ijstijd weer

uitgestorven. Dat bleef zo tot ergens vorige eeuw. In Amerika is het plantje niet door de ijsmassa"s "doodgedrukt" tegen bergmassa"s als de Alpen en de Pyreneeën omdat de Amerikaanse gebergtes van Noord naar Zuid Lopen. Daarom is dit plantje daar blijven overleven en is het vorige eeuw door een onverlaat uit de Verenigde Staten meegenomen en al of niet per ongeluk in Europese buitenwater uitgezet. Sinds die tijd neemt het onze sloten en vooral die in West Nederland weer stormenderhand in bezit. Bij vorst sterft het plantje af, maar de sporen overleven de vorst en vandaar uit verspreid hij zich weer het volgende jaar. Dit jaar zijn de kroosvarenpakketten door het zachte najaar extra dik. Dat kan leuk worden als de klimaatverandering verder door zet.

Waar

De grote kroosvaren houdt van zonnige plaatsen in ondiep, zoet of zwak brak, stilstaand water met een bodem van klei of laagveen en is daarom vrij algemeen in het westen en midden van het land en zeldzaam in het oosten en zuiden.

 grotekroosvaren